Deszczowe Kujawy

1 wpis / 0 nowych
achernar51swiat
Obrazek użytkownika achernar51swiat
Offline
Ostatnio: 2 tygodnie 4 dni temu
Rejestracja: 01 cze 2020
Deszczowe Kujawy

Kilka lat temu miałem okazję odwiedzić służbowo Inowrocław. Po załatwieniu spraw postanowiłem odbyć krótką przechadzkę po centrum miasta, mimo, że okoliczności pogodowe nie sprzyjały spacerom. Choć Kujawy należą do najsuchszych regionów Polski, tego dnia niebo obdarzyło je solidną porcją deszczu. W drodze powrotnej zatrzymałem się na krótko w niewielkim miasteczku Gniewkowo.

-----

Inowrocław

Inowrocław to znana miejscowość uzdrowiskowa i zarazem stolica Kujaw Zachodnich. Położony jest nad Notecią na Pojezierzu Kujawskim. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z roku 1185 i określa miejscowość jako Novo Wladislaw. Nazwa została wybrana prawdopodobnie na cześć księcia Władysława Hermana (1043-1102). Miasto powstało na bazie dużego targu i znajdującej się w pobliżu warzelni soli. Prowadzone później prace wykopaliskowe wykazały, że była to prawdopodobnie najstarsza warzelnia soli  na ziemiach polskich. Znaczenie Inowrocławia rosło, skoro już w końcu XII wieku powstał tu okazały kościół murowany. Nowe możliwości otworzyły się przed osadą po 1230 roku, z chwilą wydzielenia Kujaw księciu Kazimierzowi I Konradowiczowi (1211-1267), który tutaj właśnie ustanowił swą stałą siedzibę. W rezultacie już w 1237 lub 1238 roku nastąpiła lokacja nowego ośrodka miejskiego, wzniesionego wedle zachodnich kanonów urbanistycznych. Miasto otrzymało własne obwarowania. W jego granicach znalazł się nowy zamek książęcy, nowo ufundowany klasztor i kościół franciszkański, ratusz, ważnica i część starej osady. W początkach XIV wieku mieszkańcy wybierali corocznie radę miejską wraz z burmistrzami, a także wójta sądowego stojącego na czele ławy sądowej. Do 1327 roku Inowrocław pozostawał stolicą odrębnego księstwa, później aż do rozbiorów stanowił siedzibę wojewody i starosty grodowego.

Zagrożone najazdami wojsk krzyżackich miasto, w 1332 roku na pięć lat popadło w niewolę Zakonu. Ostatni z panujących Piastów, Kazimierz III Wielki (1310-1370) bywał częstym gościem w inowrocławskim zamku. Dochodziło w nim do ważnych spotkań i rozmów dyplomatycznych. W 1337 roku monarcha przyjął tu króla Czech Jana Luksemburskiego (1296-1346) i wielkiego mistrza Dietricha von Altenburga (?-1341). W ramach przygotowań do walnej rozprawy z Krzyżakami król Władysław II Jagiełło (1352/1362-1434) wzmocnił załogę zamkową, polecając dowodzącemu nią staroście Borowcowi nękać ziemię chełmińską, gdy tylko upłynie termin rozejmu. W okresie pogrunwaldzkim inowrocławski zamek stał się główną bazą Władysława Jagiełły. Po likwidacji zagrożenia krzyżackiego Inowrocław przestał być areną wydarzeń o ponadregionalnym znaczeniu. W korzystniejszej sytuacji znalazły się odtąd ośrodki nadwiślańskie, które przejęły handel zbożowy i wykorzystywały ówczesną koniunkturę.

Widoczny upadek miasta nastąpił w XVII wieku. Spowodowany był m.in. najazdami Szwedów. W czasie "potopu" miasto trzykrotnie przechodziło z rąk do rąk. Zwiększały się stale ciężary podatkowe, mnożyły się grabieże i zniszczenia. Nie omijały też inowrocławian zarazy. W lipcu 1666 roku przebywali w okolicy rokoszanie Jerzego Sebastiana Lubomirskiego (1616-1667), którzy na przeprawie pod Mątwami odnieśli druzgocące zwycięstwo nad ścigającymi ich wojskami króla Jana II Kazimierza Wazy (1609-1672). Największe jednak spustoszenie przyniosła długotrwała wojna północna (1700-1721). Ubogie już wtedy miasto zostało do reszty zrujnowane przez kwaterujące wojska szwedzkie, polskie i rosyjskie. 

Po I rozbiorze Rzeczypospolitej w 1772 roku miasto trafiło pod panowanie pruskie. W XIX wieku Inowrocław rozwijał się dynamicznie, a na przełomie XIX i XX wieku powstały liczne liczne zakłady przemysłowe i usługowe (fabryka maszyn roniczych, fabryka sody), kopalnia i warzelnia soli, gmachy użyteczności publicznej, obiekty infrastruktury miejskiej (gazownia, elektrownia, wodociągi) i komunikacyjnej (kolej, linie tramwajowe), obiekty uzdrowiskowe. Mieszkańcy miasta aktywnie brali udział we wszelkich zrywach narodowych (insurekcja kościuszkowskiej, powstaniu listopadowym i styczniowym). W roku 1812 cesarz Napoleon I Bonaparte (1769-1821) miał tu swoją kwaterę w czasie kampanii rosyjskiej. W trzech ostatnich dekadach XIX wieku powstały stowarzyszenia kulturalne o wyraźnie narodowym zabarwieniu. Rozwijało się czytelnictwo, ruch muzyczny, tajne organizacje samokształceniowe. Dzięki wysiłkom Lucjana (1842-1900) i Stefana (1867-1943) Grabskich oraz niestrudzonego proboszcza i późniejszego biskupa Antoniego Laubitza (1861-1939) od 1893 roku zaczął regularnie ukazywać się polski "Dziennik Kujawski". W 1904 roku nazwę miasta zmieniono na Hohensalza. Powstanie wielkopolskie w 1919 roku przyniosło miastu upragnioną wolność. Na czele powstańców przejmujących kontrolę nad miastem stał kpt. Paweł Cyms (1894-1949), działacz niepodległościowy, członek POW.

Okres dwudziestolecia międzywojennego to czas zmagania się z trudną ogólną sytuacją gospodarczą w kraju, co w Inowrocławiu przekładało się między innymi na bardzo wysokie bezrobocie. Liczne były wystąpienia robotników i bezrobotnych, tłumione często przez policję.  Mimo trudności gospodarczo-społecznych miasto jednak się rozwijało. Uruchomiono Hutę Szkła "Irena" i szyb kopalni soli, zakończono budowę zakładu przyrodoleczniczego, zbudowano lotnisko, rozwijano instytucje kulturalne. "Zdrojowisko Inowrocław" (taka nazwa obowiązywała oficjalnie od 1922 roku) utrzymywało rangę renomowanego kurortu.

Po wybuchu II wojny światowej, w rejonie Inowrocławia w dniach 5-7 września 1939 roku doszło do walk pomiędzy oddziałami polskiej 26 DP pod dowództwem płk. Adama Brzechwy-Ajdukiewicza (1894-1954) z jednostkami niemieckiej 4 Armii, dowodzonymi przez późniejszego feldmarszałka Günthera Hansa von Kluge (1882-1944). Pierwsze dni okupacji hitlerowskiej przyniosły masowe aresztowania i egzekucje mieszkańców, spośród których największy rozgłos zdobyła sobie tzw. "krwawa niedziela" w nocy z 22 na 23 października 1939 roku w ramach Intelligenzaktion - specjalnej akcji grup operacyjnych policji bezpieczeństwa, polegającej na aresztowaniach i często likwidacji polskiej elity kulturalnej, politycznej i społecznej, w oparciu o imienne listy proskrypcyjne (tzw. Sonderfahndungsbuch Polen), sporządzone jeszcze przed wojną. Doszło także do masowych wysiedleń ludności polskiej i żydowskiej. Inowrocław (znów jako Hohensalza) stał się siedzibą jednej z rejencji tzw. Kraju Warty (Warthegau). W latach 1940-1945 w Inowrocławiu istniał obóz przesiedleńczy oraz obóz dla jeńców wojennych z Francji, Anglii i ZSRR. Okupację niemiecką zakończyło zajęcie Inowrocławia  przez wojska 2 Armii Pancernej Gwardii 1 Frontu Białoruskiego w dniu 21 stycznia 1945 roku.

Po wojnie, do 1975 roku, Inowrocław posiadał status miasta wydzielonego z powiatu. Od 1999 roku jest miastem powiatowym województwa kujawsko-pomorskiego. W ostatnim trzydziestoleciu XX wieku nastąpił rozwój przestrzenny miasta: powstały nowe osiedla mieszkaniowe, zakłady przemysłowe, szkoły, sanatoria, obiekty kulturalne i sportowe. Blisko 80-tysięczny, wielofunkcyjny ośrodek miejski przestał kojarzyć się wyłącznie z solą i solankami. Zbyt intensywny rozwój uciążliwego dla środowiska przemysłu zachwiał jednak równowagę ekologiczną i niekorzystnie wpłynął na stan uzdrowiska. W 1994 roku samorząd przyjął plan restrukturyzacji miasta, dzięki któremu Inowrocław zachował charakter uzdrowiskowo-przemysłowy.

-----


Skwer Obrońców Inowrocławia i gmach sądu przy ul. Prezydenta Gabriela Narutowicza. Skwer położony jest w północnej części miasta, u zbiegu ulic Prezydenta Gabriela Narutowicza, Prezydenta Franklina Roosevelta i alei Henryka Sienkiewicza. Powierzchnia skweru wynosi 1,36 ha. W centralnej części parku zaprojektowano fontannę, w południowej stronie wyznaczono parking, a na terenie skweru przy alejkach i wokół fontanny znajdują się ławki. Obecny Skwer Obrońców Inowrocławia do 1919 roku nosił nazwę Friedrichsplatz. Stał na nim pomnik cesarza Fryderyka III Hohenzlollerna (1831-1888), zburzony przez inowrocławian w dniach powstania wielkopolskiego. Od 1929 roku nosił imię Henryka Sienkiewicza, zaś od lat 50. XX wieku - placu Obrońców Stalingradu. Obecną nazwę nadano mu w roku 1992. Gmach sądu to neorenesansowy, dwupiętrowy budynek z początku XX wieku (wybudowany w 1902 roku), o bogatych detalach architektonicznych oraz ozdobnych szczytach. W budynku tym w 1939 roku Niemcy zamordowali wielu polskich działaczy.

Godnym uwagi zabytkiem sakralnym Inowrocławia jest kościół garnizonowy p.w. św. Barbary i św. Maurycego. To nawiązujące do klasycyzmu dzieło Mariana Andrzejewskiego (1882-1962) i miejscowego budowniczego Franciszka Dźwikowskiego (1884-1969). Ciekawostkę stanowi charakterystyczna kopuła przypominająca żołnierski hełm. W kościelnym wnętrzu znajduje się kilkanaście tablic upamiętniających ważne dla Kujawian epizody najnowszej historii. Kościół wzniesiony został w latach 1927-1933 z przeznaczeniem na świątynię wojskową. W 1943 roku hitlerowcy urządzili w nim magazyn żywnościowy. Po wojnie został przywrócony duszpasterstwu Wojska Polskiego.



Pomnik upamiętniający ofiary terroru OUN-UPA na Kresach Wschodnich, ustawiony na Skwerze Obrońców Inowrocławia.



W 2002 roku inowrocławianie obchodzili 100-lecie konsekracji największego w mieście kościoła p.w. Zwiastowania NMP, wzniesionego w latach 1898-1900 z inicjatywy księdza Antoniego Laubitza wg projektu berlińskiego architekta Augusta Rincklake (1843-1915). Ta neoromańska świątynia jest długa na 72 m i szeroka na 25 m i może pomieścić 3.000 osób. Widoczna w całej okolicy 77-metrowa wieża kościoła jest doskonałym punktem orientacyjnym i swego rodzaju symbolem Inowrocławia. 
Kościół wzniesiony jest na planie krzyża łacińskiego. Jest on świątynią halową, składająca się z trzech naw o tej samej wysokości. Za czwartą nawę uznać można transept.

 

Kościół p.w. Zwiastowania NMP. Bogaty wystrój wnętrz, a szczególnie cenne mozaiki i rzeźby, będące dziełem poznańskiego artysty Władysława Marcinkowskiego (1858-1947), nawiązują do polskich tradycji narodowych. Dotyczy to zwłaszcza tympanonu zachodniego z wizerunkiem Matki Boskiej w koronie oraz nieistniejącego już portalu północnego, na którym wyrzeźbiona była scena z Piastem i Rzepichą przyjmujących aniołów. Ta płaskorzeźba została zniszczona podczas katastrofy z 9 kwietnia 1909 roku, kiedy zapadła się część północnej ściany świątyni. W 1929 roku, w roku ponownego otwarcia kościoła dla wiernych został tu ochrzczony Józef Glemp (1929-2013), przyszły Prymas Polski i Honorowy Obywatel Inowrocławia.

Pomnik św. Wojciecha, usytuowany przy ulicy Biskupa Antoniego Laubitza. Jego uroczyste poświęcenie miało miejsce w 1897 roku, w 900 lecie męczeńskiej śmierci biskupa. Pomnik ten został zniszczony przez Niemców w 1939 roku. Od 1997 roku ponownie na cokole stoi figura św. Wojciecha. Jest to nawiązanie do pierwotnego pomnika zniszczonego na początku II wojny światowej. Figura przedstawia świętego w sztach biskupich, z pastorałem w lewej ręce i uniesioną prawą rękę w geście błogosławieństwa. 



Najstarszym i najcenniejszym zabytkiem Inowrocławia jest romański kościół p.w. NMP. Świątynię wzniesiono zapewne w końcu XII wieku z fundacji księcia Leszka Białego (1184/1185-1227), wnuka Bolesława III Krzywoustego (1086-1138). Jest to kościół orientowany, jednonawowy z zamkniętym absydą prezbiterium i dwuwieżowym masywem zachodnim. Świątynia była największą bazyliką redukowaną (bez transeptu) w Europie środkowo-wschodniej. W 1834 roku spłonęła i przez wiele lat nie pełniła funkcji religijnych, dlatego mieszkańcy nazwali ją "Ruiną". Kościół został odbudowany staraniem proboszcza Antoniego Laubitza w latach 1900-1901. Wspomniany wyżej pożar szczęśliwie przetrwała piękna gotycka rzeźba "Uśmiechniętej Madonny" z XIV wieku. Zwiedzając świątynię koniecznie zwrócić trzeba uwagę na znajdujące się zewnętrznych ścianach maski: ryty i płaskorzeźby przedstawiajace ludzi, diabły i zwierzęta. Przez lata maski te były źródłem licznych domysłów i legend. W rzeczywistosci symbolizują podstawowe prawdy wiary chrześcijańskiej, a ówcześnie pełniły funkcję biblii pauperum. Dwa kamienne ciosy udało się odzyskać w 2011 roku, po ponad 150 latach przechowywania ich w Kórniku. Znajdują się na zewnętrznej scianie od północnej strony swiątyni. Od 2008 roku kościół ma tytuł bazyliki mniejszej.

 

Absyda romańskiego kościoła p.w. NMP.

Krucyfiks w kruchcie romańskiego kościoła p.w. NMP.

-----

Gniewkowo

Gniewkowo należy do najstarszych miejscowości na Kujawach. Geograficznie znajduje się ono na obszarze tradycyjnie zwanym Czarnymi Kujawami z racji przeważających tu urodzajnych, czarnych ziem bagiennych. Tereny te od wieków były już zasiedlone. Istniały tu różnorodne kultury osadnicze, o czym świadczą liczne stanowiska archeologiczne. W okresie rzymskim przez te strony przebiegał szlak bursztynowy.

Brak źródeł pisanych nie pozwala, niestety, na prześledzenie dziejów osady gniewkowskiej w okresie wczesnego średniowiecza. Faktem jest, iż w ciągu X-XII wieku następował jej szybki rozwój gospodarczy, związany z dogodnym położeniem oraz postępem w zakresie rolnictwa i wymiany handlowej. Pierwsza wzmianka o Gniewkowie pojawiła się w roku 1185, w dokumencie wydanym przez księcia mazowieckiego Leszka (~1162-1186). Nie znamy pochodzenia samej nazwy grodu. Lokacja miasta na prawie niemieckim miała miejsce najprawdopodobniej w roku 1268 za sprawą inowrocławskiego księcia Siemomysła (~1247-1287). Po jego śmierci, następuje okres współrządów w księstwie inowrocławskim trzech jego synów: Leszka, Przemysła i Kazimierza. W latach 1312-1314 nastąpił ostateczny podział księstwa pomiędzy jego synów. Najmłodszy z nich - Kazimierz (1278/1280-1343/1353) otrzymał suwerenną władzę nad Gniewkowem, nosząc tytuł księcia gniewkowskiego i pana Kujaw. W ten oto sposób na arenie dziejowej pojawiło się księstwo gniewkowskie, które przetrwało do roku 1390. W samym Gniewkowie istniał już wtedy gotycki kościół parafialny p.w. św. Konstancji (choć po raz pierwszy wzmiankowany jest on w źródłach z 1527 roku). W mieście znajdowała się też drewniano-ziemna warownia, spalona przez Krzyżaków w 1332 roku, a następnie wzniesiona ponownie przed rokiem 1375. Przetrwała ona do połowy XVI wieku jako siedziba starosty. W latach 1332-1337 Gniewkowo było okupowane przez Krzyżaków. W tym czasie uległa zniszczeniu część miasta wraz z obronnym grodziszczem. W roku 1376 ówczesny książę gniewkowski Władysław Biały (1327/1333-1388) zdecydował się sprzedać księstwo królowi Ludwikowi Węgierskiemu (1326-1382), który z kolei oddał je w lenno księciu Władysławowi Opolczykowi (1326/1332-1401). Około roku 1390 dokonał on podziału księstwa - część terytorium włączono do ziemi inowrocławskiej, część - do ziemi dobrzyńskiej. W ten to sposób przestało de facto istnieć księstwo gniewkowskie. Od tej pory w źródłach pojawia się jeszcze termin województwo gniewkowskie, używany często zamiennie do roku 1420 z terminem województwo inowrocławskie. Później mowa jest już tylko o starostwie, gdyż właśnie status starostwa niegrodowego posiadało Gniewkowo aż do roku 1772 . W roku 1450 król Kazimierz IV Jagiellończyk (1427-1492) potwierdził lokację Gniewkowa na prawie niemieckim.

Kolejne dwa stulecia okazały się niezbyt pomyślne dla Gniewkowa. Choć przywilej z roku 1504, nadany przez króla Aleksandra Jagiellończyka (1461-1506) nadawał miastu prawo organizowania raz w tygodniu targów, to liczne pożary w tym okresie wpłynęły na zahamowanie jego rozwoju. Równie niepomyślny był dla Gniewkowa wiek XVII. W latach 1626-1629 przebywali tu Szwedzi. Na ten okres datuje się także wybuch epidemii i kolejny pożar. Również podczas potopu z lat 1655-1660 w mieście przebywały wojska szwedzkie, które dokonały poważnych zniszczeń. Początek XVIII wieku przyniósł Polsce tzw. wojnę północną, toczoną w latach 1700-1721. W tym czasie przez Gniewkowo przechodziły wojska szwedzkie, austriackie oraz rosyjskie. Przemarsze tych wojsk wiązały z licznymi grabieżami i niszczeniem zasobów trwałych miasta, toteż w I połowie XVIII wieku Gniewkowo zeszło do roli niewielkiego ośrodka o znaczeniu jedynie lokalnym. Po pierwszym rozbiorze Polski w roku 1772 weszło ono w skład państwa pruskiego.

W okresie napoleońskim, w latach 1806-1813, miasto było ośrodkiem nowej jednostki administracyjnej - tzw. lenności cesarsko-gniewkowskiej, natomiast na mocy decyzji kongresu wiedeńskiego z 1815 roku, wraz z Kujawami Zachodnimi ponownie włączone zostało do Prus. Wiek XIX był dla Gniewkowa okresem szybkiego rozwoju. W roku 1843 uzyskało ono połączenie drogowe z Inowrocławiem i Toruniem, a w roku 1873 przeprowadzona została linia kolejowa. W tym czasie w Gniewkowie i jego najbliższych okolicach, powstały także niewielkie zakłady przemysłowe - cegielnie, cukrownie, tartaki, młyny itp. Proces ten związany był z rozwojem i intensyfikacją gospodarki rolnej w całym zaborze pruskim. Jednakże ten okres był też czasem bardzo trudnym dla Polaków ze względu na nasilającą politykę germanizacji. Usuwano wówczas język polski ze szkół i urzędów, zmieniano nazwy geograficzne, ograniczano działalność polskich placówek naukowych i kulturalnych,i utrudniano polską działalność gospodarczą. W roku 1879 zmieniono nazwę miasta na Argenau, a kilka lat później rozpoczęła swą działalność Hakata i niemiecka Komisja Kolonizacyjna. Wbrew zamierzeniom władz pruskich, kroki te przyczyniły się do większej integracji polskiego żywiołu. W mieście powstało wiele polskich instytucji: Towarzystwo Piusa, przekształcone później w Towarzystwo Przemysłowe, Ochotnicza Straż Pożarna, Kółko Rolnicze, Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół", czy związki i stowarzyszenia kulturalne. Znaczącą rolę w utrzymaniu i umocnieniu polskości odgrywali także księża katoliccy m.in. Piotr Pacieszyński, Władysław Haupa, Stanisław Wiliński, którzy na trwałe wpisali się w historię miasta i Kujaw.

I wojna światowa i wstrząsające krajami zaborców rewolucje pozwoliły na odbudowę niepodległej Polski. Zgodnie z postanowieniami traktatu wersalskiego, Gniewkowo znalazło się w jej granicach. 17 stycznia 1920 roku miasto przejął 4 pułk Ułanów Nadwiślańskich z tzw. Błękitnej Armii gen. Józefa Hallera (1873-1960). 

Kolejna, II wojna światowa zapisała tragiczną kartę w dziejach miasta i jego mieszkańców. Pierwsze egzekucje mieszkańców Gniewkowa miały miejsce już 12 września 1939 roku. Represje objęły głównie inteligencję, tj. miejscowych nauczycieli i księży. Miały też miejsce masowe wysiedlenia Polaków. Największa jednak tragedia lat okupacji hitlerowskiej rozegrała się w pobliskich lasach, w których to Niemcy wymordowali około 4,5 tysiąca ludzi. W latach powojennych w lasach gniewkowskich w miejscu kaźni ich odsłonięty został pomnik. W styczniu 1945 roku do Gniewkowa wkroczyły jednostki Armii Czerwonej. Rozpoczął się proces tworzenia nowych struktur administracji lokalnej, podjęto naprawę budynków i urządzeń komunalnych, reorganizowano życie gospodarcze. Swą działalność wznowiły też zakłady przemysłowe oraz usługowe. Powstały też nowe znaczące zakłady jak Przetwórnia Owocowo-Warzywna (obecnie - Bonduelle), czy zakład Przemysłu Ceramiki Budowlanej "Cerama". W roku 1958 rozpoczęto budowę osiedla mieszkaniowego, a w latach 1958-1959 oddano do użytku nowy budynek oddziału Bydgoskich Fabryk Mebli. W kolejnych latach rozwijano budownictwo mieszkaniowe, rozbudowywano istniejące zakłady i inwestowano w infrastrukturę. W latach 90. XX wieku lokalna społeczność poniosła wysokie koszty transformacji gospodarczej. Wiele zakładów pracy musiało ograniczyć produkcję, co wiązało się z powstaniem wysokiego bezrobocia, które sięgnęło 25%. Gniewkowo ma jednak duże możliwości rozwoju z uwagi na nieźle rozwiniętą infrastrukturę, centralne położenie w województwie kujawsko-pomorskim, bliskość znaczących ośrodków miejskich (Toruń, Inowrocław, Bydgoszcz), dogodne połączenia drogowe i kolejowe. Istnieją też duże możliwości infrastruktury turystycznej na terenie miasta i gminy. Są takie plany, jednak ich realizacja wymaga znacznych nakładów finansowych. Czy miasto i środowisko lokalne wykorzysta tę szansę - czas pokaże.

Przedstawiając powyżej nakreślone dzieje miasta korzystałem z opracowania Piotra A. Skoblewskiego.

-----


Na Rynku - centralnym placu miasteczka.

Neogotycki kościół p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa z lat 1894-1905. Jest to dawny zbór ewangelicko-unijny, należący ongiś do powstałej w roku 1886 gminy protestanckiej. Świątynia była użytkowana przez protestantów do 1945 roku. W roku 1947 kościół, zwany poniemieckim, został przekazany parafii św. Mikołaja jako kościół pomocniczy. W 1969 roku, dekretem Prymasa Polski Stefana kardynała Wyszyńskiego (1901-1981), została utworzona samodzielna parafia. Budynek kościoła jest murowany z cegły czerwonej i orientowany. Od strony zachodniej pobudowana jest wieża z wejściem na chór muzyczny i na dzwonnicę. Na wieży zamontowany jest mechaniczny zegar oraz dzwon. Dachy kościoła kryte są dachówka. Wnętrze świątyni wyposażone jest bardzo prosto, chór muzyczny w kształcie litery "L" oparty jest na słupach ceglanych i drewnianych. Na przedniej balustradzie chóru namalowane są wizerunki świętych polskich, a ścianę kościoła zdobią polichromie. W kościele znajdują się dwa ołtarze: główny - Najświętszego Serca Pana Jezusa i boczny Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Ołtarz soborowy oraz lektorium jest dziełem miejscowego mistrza stolarskiego pana Paradowskiego. W 1997 roku kościół otrzymał nowe żyrandole i nastąpiła modernizacja oświetlenia. W roku 1999 kościół był na nowo malowany.

Na ulicach miasteczka.

Kościół farny. W budowie świątyni można wyróżnić dwie fazy:
- wczesnogotycką, przypadającą na lata 1259-1267. Z tego okresu pochodzą oba wschodnie przęsła prezbiterium z jego trójbocznym zamknięciem oraz z niewielka, zbliżona do kwadratu zakrystią. W zakrystii znajduje się sklepienie gotyckie;
- póżnogotycką, przypadającą na lata 1314-1331. Przedłużono wówczas prezbiterium ku zachodowi i wybudowano trójprzęsłową nawę. Pod nowszym chórem przymurowano dwie narożne kruchty. Kościół na zewnątrz opięty jest szkarpami. Dachy są siodłowe, kryte dachówką. Korpus świątyni został wybudowany w wątku polskim, który występuje w Polsce w XIV i XV wieku, po wątku wendyjskim. Rozbudowę świątyni przypisuje się księciu kujawsko-gniewkowskiemu Kazimierzowi III (1278/1280-1343/1353). Kościół nosi wezwanie św. Mikołaja i św. Konstancji, przy czym pierwsze wezwanie notuje się dopiero w roku 1585. Ze względu na brak wiadomości źródłowych nie można stwierdzić od kiedy kościół parafialny otrzymał wezwanie św. Konstancji, ale na pewno po roku 1327, gdy zbudowano drugą część świątyni i odkryto szczątki świętej. Nie wiemy, jakie wezwanie nosił kościół wcześniej. Źródłowe wezwanie kościoła św. Konstancji występuje pierwszy raz w 1520 roku. Pierwszy znany protokół wizytacyjny parafii pochodzi z września 1577 roku. Wizytację przeprowadził wówczas biskup włocławski i pomorski Stanisław Karnkowski (1520-1603). Wtedy przy kościele istniała szkoła parafialna i murowany szpital dla ubogich z ogrodem. Po wojnie północnej (1700-1721) nastąpiła przebudowa kościoła. Świątynia otrzymała drewnianą wieżę z zegarem i ośmioboczną glorietę z sygnaturką, obie nakryte hełmem barokowym podbitym blachą. Piękne jest wyposażenie kościoła. Ołtarz główny ze wspaniałą Grupą Ukrzyżowania pochodzi z I połowy XVIII wieku. Znajduje się w nim rzeźba św. Jana i NMP. Po bokach - dwie rzeźby barokowe przedstawiające św. Jana Nepomucena oraz św. Mikołaja. Z tego okresu pochodzi barokowy drewniany relikwiarz oraz barokowy krucyfiks wiszący na łuku tęczowym. Ciekawe są także ołtarze boczne. Z lewej strony znajduje się manierystyczny tryptyk św. Konstancji w asyście św. Barbary, w bocznych skrzydłach znajdują się sceny męczeństwa św. Urszuli i Katarzyny. Drugi ołtarz boczny z prawej strony nawy pochodzi z II połowy XVIII wieku. Nadbudową ołtarza Św. Anny Samotrzeciej jest ołtarz z obrazem św. Rocha z końca XVII wieku. Należy także wymienić trzy szafy renesansowe z około 1600 roku. obok ołtarza umiejscowiona jest rokokowa chrzcielnica z II połowy XVIII wieku. Na prawej ścianie nawy znajduje się rokokowy ołtarz p.w. świętego Mikołaja z 2 połowy XVIII wieku. W polu środkowym ołtarza umieszczono XIX-wieczny obraz św. Mikołaja. Na głowicach kolumn znajdują się dwie rzeźby, jedna przedstawia św. Michała Archanioła, druga to św. Jan Nepomucen. Obie rzeźby pochodzą z drugiej połowy XVIII wieku. Piętnastogłosowy prospekt organowy, barokowy pochodzi z 1713 roku. Ostatni remont kościoła odbył się w latach 2000-2002.

-----

Dziękuję za uwagę.

Wyszukaj w trip4cheap