--------------------

____________________

 

 

 



Jesienne Podlasie 2022

12 posts / 0 nowych
Ostatni wpis
Strony
achernar51swiat
Obrazek użytkownika achernar51swiat
Offline
Ostatnio: 8 godzin 30 minut temu
Rejestracja: 01 cze 2020
Jesienne Podlasie 2022

Dubiny

Dubiny to podlaszucka wieś położona w gminie Hajnówka. Podlaszucy to wschodniosłowiańska grupa etniczna zamieszkująca obszar Podlasia. Część Podlaszuków posługuje się własnym archaicznym dialektem, wywodzącym się z języka ruskiego. Pod względem wyznaniowym na północnym Podlasiu przeważają prawosławni, natomiast na Podlasiu południowym głównie katolicy (konwertyci z prawosławia). Istnieją grupy Podlaszuków przyjmujących białoruską, ukraińską bądź polską tożsamość narodową, istnieje również grupa Podlaszuków nieutożsamiających się z jakimkolwiek z narodów. Miejscowość powstała w 1639 roku. W drugiej połowie XVII wieku była wsią leśnictwa białowieskiego w ekonomii grodzieńskiej, zaś w XVIII wieku była wsią królewską ekonomii brzeskiej, W XIX wieku należała do powiatu prużańskiego. Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku Dubiny liczyły 116 domów i zamieszkiwane były przez 578 osób (302 kobiety i 276 mężczyzn). Większość mieszkańców wsi (531 osób) zadeklarowała wówczas wyznanie prawosławne, pozostali podali kolejno: wyznanie rzymskokatolickie (27 osób) oraz wyznanie mojżeszowe (20 osób). Pod względem narodowościowym większość mieszkańców była Białorusinami (526 osób), resztę stanowili: Polacy (47 osób) i Rusini (5 osób). W okresie międzywojennym miejscowość znajdowała się w powiecie bielskim w gminie Łosinka. W latach 1954-1971 wieś była siedzibą władz gromady Dubiny. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego. Według stanu z 31 grudnia 2012 roku mieszkało tu 796 stałych mieszkańców. Widoczna na zdjęciach cerkiew p.w. Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy w Dubinach jest świątynią należącą do dekanatu Hajnówka diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Świątynia powstała na placu otrzymanym od właściciela majątku dubińskiego - Klimańskiego w 1872 roku na miejscu starej, zbudowanej w XVIII stuleciu, która została przeniesiona do miejscowości Rogacze. Kamień węgielny został wmurowany 15 sierpnia 1867 roku, zaś poświęcenie cerkwi miało miejsce 23 listopada 1872 roku. Ikonostas, wykonany z drewna dębowego, został ufundowany przez proboszcza Parteniusza Bazylewskiego. W roku 1900 świątynia została ogrodzona parkanem z kamienia. Po II wojnie światowej cerkiew w Dubinach została bogato wyposażona w obramowanie ikon przez miejscowego artystę Michała Ochrymiuka. W związku z wezwaniem cerkwi, w Dubinach szczególnie uroczyście obchodzone jest święto Zaśnięcia Bogurodzicy, które obrosło także lokalnymi zwyczajami takimi jak poświęcenie plonów i zbóż. Święto poprzedza dwutygodniowy post. Zabrania się wtedy spożywać potraw mięsnych, nabiału i jajek, dopuszcza się jednak spożywanie ryb. Według niektórych źródeł, ryby można spożywać we wszystkie dni tygodnia prócz piątku i środy. Inne podają, że ścisły post obowiązuje także w poniedziałek, który jest dniem wspominania Aniołów. 27 sierpnia każdego roku w dubińskiej cerkwi odbywa się wieczernia, oraz dzień później Akafist Zaśnięcia Bogarodzicy i Świętej Liturgii. Podczas wieczerni ma miejsce procesja z wyniesieniem płaszczenicy - całunu nagrobnego Matki Boskiej. Dubińska tradycja różni się od ustawy jerozolimskiej, według której płaszczenicę wynosi się na początku jutrzni. Całun układany jest na przygotowanym wcześniej grobie Matki Boskiej na środku świątyni. Po ułożeniu płaszczenicy na miejscu, księża odczytują wersety pochwalne świadczące o zaśnięciu i odejściu Bogarodzicy oraz wyjaśniające sens obchodzenia święta na pamiątkę tego wydarzenia. Płaszczenica przekazywana jest następnie w ręce czterech kobiet, które wynoszą ją na zewnątrz świątyni. Tam odbywa się procesja wokół cerkwi, symbolizująca przejście zmarłej Bogarodzicy do miejsca pochówku. Procesję rozpoczynają mężczyźni, niosący sztandary oraz proporce z wizerunkami świętych. W następnej kolejności znajdują się kobiety trzymające płaszczenicę, pod którą idzie proboszcz. Niesienie całunu przez kobiety nad głową proboszcza jest elementem lokalnej tradycji, wynikającej z praktycznego podejścia wiernych do elementów tradycji jerozolimskiej. W Jerozolimie bowiem podczas święta ikona ze środka płaszczenicy jest zdejmowana i niesiona w rękach przed patriarchę. W cerkwi dubińskiej proboszcz nie jest w stanie udźwignąć ciężkiego całunu w pojedynkę, w związku z czym płaszczenica trzymana jest nad jego głową przez kobiety. Ksiądz idący pod całunem zawsze niesie w rękach ewangelię. Procesję zamykają wierni. Wynoszeniu płaszczenicy przez cały czas trwania procesji towarzyszy bicie cerkiewnych dzwonów. Po trzykrotnym obejściu świątyni procesja wraca do środka, gdzie ma miejsce dalsza część ceremonii - przechodzenie wiernych pod płaszczenicą. Według tradycji przechodzenie pod całunami, zarówno Bogarodzicy jak i Jezusa Chrystusa, spowodować ma otrzymanie bożych łask przez przechodzących pod nimi ludzi. Na koniec wieczernicy odbywa się adoracja całunu Najświętszej Bogarodzicy. Płaszczenica układana jest na grobie Matki Boskiej tak, by wierni mogli podejść i ucałować wizerunek Maryi. Odchodząc, zostają oni namaszczeni przez proboszcza poświęconym olejem. Sakrament namaszczenia olejem ma charakter uzdrawiający. Pomaga on uzdrowić zarówno ciało, jak też umysł i duszę, dlatego może być udzielony każdemu, kto potrzebuje jego działania. W niektórych Kościołach prawosławnych istnieje praktyka udzielania przez biskupa sakramentu namaszczenia wszystkim obecnym na jutrzni i w Wielki Czwartek. 28 sierpnia w godzinach porannych odbywa się Akafist Zaśnięcia Bogarodzicy oraz święta Liturgia. Podczas liturgii tego dnia księża mogą, choć nie muszą, wygłosić kazanie dotyczące samego Zaśnięcia Bogarodzicy. Kazania mogą przyjmować także formę pouczenia, które mówi o wynikających ze święta wątkach moralnych, na przykład samej istocie śmierci i podleganiu jej przez człowieka. Podczas jutrzni ma miejsce kolejna z dubińskich tradycji lokalnych. W trakcie liturgii przed ołtarzem ustawiają się dwa rzędy starszych kobkobiet, trzymających w rękach zapalone gromnice. Jest to zwyczaj odbywający się podczas każdego z dwunastu wielkich świąt prawosławnych. Kobiety te bowiem własnoręcznie przygotowują owe gromnice, a ich zapalenie podczas świątecznej liturgii jest swego rodzaju szczególną modlitwą. Lokalną tradycją jest w Dubinach święcenie zbóż i ziół podczas jutrzni. Wierni przynoszą wtedy bukiety symbolizujące zebrane podczas lata plony. Na ziołowe wiązanki składają się różne rodzaje roślin, w zależności od tego, jakie w danym momencie dojrzewają i jakie zebrać mogą wierni. W bukietach znajdują się więc między innymi kłosy zbóż, kwiaty, zioła i warzywa. Podczas święcenia ziołowych bukietów księża odmawiają modlitwę, dzięki której przyniesione rośliny mają chronić ich właścicieli od zła. Jednym ze sposobów ich wykorzystania jest okadzanie, dzięki któremu dana osoba może się oczyścić i przystąpić do sakramentów spowiedzi i komunii świętej. Poświęcone bukiety, podobnie jak wielkanocne palmy, po upływie roku są spalane.

Cerkiew cmentarna p.w. św. Proroka Eliasza w Dubinach, należąca do parafii p.w. Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy w Dubinach. Cerkiew zbudowano w latach 1975-1976 na nowym (założonym w 1933 roku) cmentarzu prawosławnym. Konsekracja świątyni miała miejsce 30 lipca 1978 roku. Murowana budowla cerkwi cmentarnej w Dubinach architektonicznie nawiązuje do XIX-wiecznych cerkwi podlaskich.

Na prawosławnym cmentarzu w Dubinach.

Siemianówka

Siemianówka to wieś w powiecie hajnowskim, w gminie Narewka, położona nad Zalewem Siemianówka. Koło wsi znajduje się duża kolejowa stacja przeładunkowa z siedzibą przejścia granicznego Siemianówka-Swisłocz. Większość mieszkańców wsi stanowią polscy Białorusini i wyznawcy prawosławia, a miejscowa gwara języka białoruskiego jest mową codziennej komunikacji starszego i średniego pokolenia. Siemianówka, zwana aż do II wojny światowej Siemionówką, została założona przed rokiem 1634 w dobrach kniaziów Massalskich, na obszarze tzw. Puszczy Narewka, leżącym w widłach Narewki i Narwi. Puszcza ta stanowiła część nadanej Massalskim w XVI wieku Puszczy Wolpiańskiej, zwanej później Jałowską. Widoczna na zdjęciach cerkiew p.w. św. Jerzego, należąca do dekanatu Hajnówka diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, zbudowana została pod koniec XVIII wieku z fundacji ówczesnego właściciela wsi Siemianówka, szambelana królewskiego Jana Walentego Węgierskiego (1755-1797). Inne źródła mówią o budowie cerkwi przez poprzednich właścicieli, Massalskich, lub Stanisława Karpa w XVII wieku. Siemianowska cerkiew była filią parafii lewkowskiej, a następnie parafii w Narewce. Budynek świątyni był remontowany najprawdopodobniej w 1848 roku, o czym świadczy data na drewnianym krzyżu przed cerkwią. Remont wnętrza przeprowadzono w 1894 roku. Po II wojnie światowej świątynia była bardzo zaniedbana. W 1956 metropolita warszawski i całej Polski Makary - Michał Oksijuk (1884-1961) erygował przy niej parafię, liczącą 1400 wiernych. W 1967 roku świątynia została przebudowana. Drewniana, wolno stojąca w sąsiedztwie budynku dzwonnica została rozebrana, a w jej zastępstwie zbudowano nowy przedsionek z dzwonnicą wg projektu Michała Bałasza. Po ukończeniu prac nad bryłą świątyni wyremontowano wnętrze cerkwi, wstawiając do niego w 1970 roku nowy ikonostas, zaprojektowany przez Wiktora Gutkiewicza i wykonany przez Michała Wojtkiewicza. Jest to konstrukcja trzyrzędowa, z wyobrażeniem Ostatniej Wieczerzy nad królewskimi wrotami. Przed ikonostasem znajdują się dwie ikony - Chrystusa i Opieki Matki Bożej - w osobnych kiotach. W 1971 roku Józef Łotowski wykonał w obiekcie polichromię. W roku następnym, po ukończeniu renowacji, metropolita warszawski i całej Polski Bazyli - Włodzimierz Doroszkiewicz (1914-1998) ponownie poświęcił budynek. W latach 1976-1977 teren cerkiewny został otoczony murem. W 1993 roku ukraińscy artyści Własowicz i Tkaczenko odnowili freski w świątyni, a odremontowane malowidła poświęcił metropolita Bazyli. W 2008 roku do cerkwi zakupiono cztery dzwony o wadze 130, 70, 40 i 10 kg, które wyświęcono w tym samym roku w dniu patronalnego święta.

Na przycerkiewnym cmentarzu w Siemianówce.

Okolice Jeziora Siemianowskiego (Zalewu Siemianówka) widziane z pobliskiej wieży widokowej. Jezioro jest zaporowym zbiornikiem wodnym zlokalizowanym w dolinie górnej Narwi, bezpośrednio na północ od Puszczy Białowieskiej. Zalew Siemianówka powstał w latach 1977−1990 w wyniku spiętrzenia wody zaporą ziemną, zbudowaną w przewężeniu doliny w rejonie Łuka i Rybaki. Powierzchnia zlewni w tym przekroju wynosi 1094 km². Zbiornik znajduje się na terenie gmin Michałowo i Narewka - obszarze objętym projektem Zielonych Płuc Polski. Nazwa zbiornika pochodzi od pobliskiej miejscowości Siemianówka. Przy maksymalnym poziomie spiętrzenia 145 m n.p.m. zbiornik mieści 79,5 mln m³ wody zgromadzonych na powierzchni 32,5 km². Długość zalewu wynosi 11 km, szerokość od 0,8 km w rejonie zapory do 4,5 km w jego części środkowej, a średnia głębokość 3,5 m. Pojemność użytkowa zbiornika równa jest 62 mln m³. Przy spiętrzeniu minimalnym - na poziomie korony progu stałego budowli upustowej równym 142,30 m n.p.m. - powierzchnia Zalewu Siemianówka wynosi 11,7 km², pojemność zbiornika 17,5 mln m³, a średnia głębokość 1,5 m. Na poprowadzonej przez zbiornik grobli znajduje się linia kolejowa z Hajnówki i oraz z Siemianówki do Cisówki i dalej na Białoruś. Zbiornik spełnia znaczącą rolę w gospodarce regionu. Do jego funkcji należą: zasilanie wodą w okresach niżówkowych Narwiańskiego Parku Narodowego na powierzchni ponad 20 tys. ha, nawadnianie ok. 6000 ha użytków rolnych w dolinie Narwi i ok. 7000 ha na obiekcie Bagno Wizna, wykorzystanie spiętrzenia dla celów energetycznych, prowadzenie zorganizowanej gospodarki rybackiej, rozwój turystyki i rekreacji. Zalew dostarcza każdego roku 15-30 ton ryb.

Łosinka

Miejscowość Łosinka to wieś w powiecie hajnowskim, w gminie Narew. Położona jest na równinie, trzy kilometry od Puszczy Ladzkiej. Jej nazwa pochodzi od rzeczki Łosinica. Wg miejscowej legendy rzeczka służyła za wodopój dla łosi. Dzisiaj jest to bezimienny strumyk. Ludność wsi jest wyznania prawosławnego. Miejscowe przekazy ustne powstanie wsi odnoszą do wieku XVI. W dokumentach pisanych pojawia się ona dopiero w 1778 roku z okazji konsekracji miejscowej cerkwi pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła. Po uwłaszczeniu chłopów w 1861 roku Łosinka stała się centrum gminy, obejmującej 48 wsi i osad. W 1915 roku prawie wszyscy mieszkańcy wsi wyruszyli na tzw. "bieżeństwo" w głąb Rosji. Wg spisu ludności z 1921 roku w Łosince zamieszkiwało 349 osób - 339 osób było narodowości białoruskiej, 10 narodowości polskiej. 348 mieszkańców było wyznania prawosławnego, 1 osoba była wyznania rzymskokatolickiego. Wieś została ciężko doświadczona podczas II wojny światowej. Najpierw podczas sowieckiej okupacji część mieszkańców została wywieziona na Sybir, a w 1944 roku podczas wyzwalania wsi przez Armię Czerwoną, walki trwały trzy dni i niemal wszystkie budynki zostały zniszczone. Armia Czerwona wyzwoliła wieś 22 lipca 1944 roku. W 1945 roku sowieccy agitatorzy namawiali mieszkańców na wyjazd do ZSRR. Obiecywano godziwe warunki życia oraz dach nad głową. 36 rodzin wyjechało. Wbrew obietnicom większość z nich musiała wybudować sobie domy. Pracowali w kołchozach i sowchozach. Dla tych, którzy pozostali, nowa władza utrzymała kontyngenty nałożone przez niemieckiego okupanta. Od II połowy XX wieku stale maleje liczba mieszkańców we wsi, których jest obecnie około 200. Cerkiew p.w. Świętego Apostoła Jakuba syna Alfeusza, widoczna na zdjęciach, należy do dekanatu Narew diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Pierwsza wzmianka o cerkwi w Łosince pochodzi z 1778 roku, kiedy to cerkiew była konsekrowana p.w. św. Jakuba Apostoła. Wybudowana została ona staraniami Izabelli Elżbiety Branickiej (1730-1808). Niektórzy przypuszczają jednak, że cerkiew została przeniesiona z Nowoberezowa, chociaż brak dokumentów na potwierdzenie tego przypuszczenia. Cerkiew kilkakrotnie była remontowana. W 1878 roku liczba parafian wynosiła 2330 wiernych. Wzrastająca liczba parafian wymagała zbudowania nowej, większej świątyni. 10 stycznia 1882 w Łosince odbyło się zebranie parafialne pod przewodnictwem ówczesnego proboszcza ks. Jana Nowickiego na którym postanowiono o budowie nowej drewnianej świątyni. Poprzednia cerkiew zbudowana była ze złej jakości drewna i pomimo wielokrotnych remontów prawie nie nadawała się do użytku. Pozwolenie na budowę wraz ze zgodą na wycięcie potrzebnych kloców sosnowych z Puszczy Ladzkiej parafia uzyskała w 1883 roku. Ikonostas do nowej cerkwi został zamówiony w 1884 roku u wileńskiego szlachcica Izaaka Cypkina, jego budowa trwała aż dwa lata. Nowy budynek cerkiewny został uroczyście wyświęcony 30 sierpnia 1887 roku. W latach 1994-1997 dokonano generalnego remontu świątyni. Cerkiew p.w. św. Jakuba jest budowlą drewnianą, o konstrukcji zrębowej, wzniesioną na planie krzyża łacińskiego, orientowaną, trójdzielną (kruchta, nawa, prezbiterium). Przy wejściach znajdują się zadaszone ganki, zaś przy zamkniętym trójbocznie prezbiterium - dwie boczne zakrystie. Nad kruchtą wzniesiona jest ośmioboczna wieża zwieńczona ostrosłupowym hełmem. Dachy cerkwi są blaszane. Nad centralną częścią nawy znajduje się bęben zwieńczony cebulastym hełmem.

Na cmentarzu przycerkiewnym w Łosince.

Krzyż na terenie cerkiewnym w Łosince, upamiętniający generała brygady, arcybiskupa Mirona (Mirosława) Chodakowskiego (1957-2010) - prawosławnego ordynariusza Wojska Polskiego, który zginął w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem 10 kwietnia 2010 roku.

Piękna złota jesień w Łosince.

Czyże

Czyże to wieś w powiecie hajnowskim, będąca siedzibą gminy. Znajduje się ok. 20 km na wschód od Bielska Podlaskiego oraz 12 km na zachód od Hajnówki. Wieś jest zamieszkana przez ludność narodowości białoruskiej, a po części polskiej i ukraińskiej. Powstała w XVI wieku jako osada bartników, osoczników i strzelców królewskich, a pierwsze udokumentowane wzmianki o niej pochodzą z 1529 roku. Według powszechnego spisu ludności z 1921 roku wieś zamieszkiwały 484 osoby, wśród których 2 było wyznania rzymskokatolickiego, 459 prawosławnego, 22 mojżeszowego, a jedna innego. Jednocześnie 2 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 460 białoruską, a 22 żydowską. Obecnie Czyże liczą ok.400 mieszkańców. Widoczna na zdjęciach cerkiew p.w. Zaśnięcia Matki Bożej jest świątynią parafialną metropolitalnej diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Prawosławna cerkiew w Czyżach istniała już w XVI wieku, a w kolejnym stuleciu przyjęła ona unię brzeską. Świątynia, jeszcze jako prawosławna, otrzymywała nadania królewskie od Henryka Walezego (1551-1589), a jako unicka - od Michała Korybuta Wiśniowieckiego (1640-1673), Jana III Sobieskiego (1629-1696) i Augusta II Mocnego (1670-1733). Druga cerkiew w Czyżach powstała na miejscu poprzedniej w XVII stuleciu i funkcjonowała przez dwa stulecia. Podlegała jurysdykcyjnie unickiej diecezji włodzimiersko-brzeskiej, a po 1797 roku - diecezji supraskiej. W 1809 roku, po likwidacji diecezji supraskiej, znalazła się w diecezji brzeskiej. W XVIII wieku opisano świątynię jako obiekt bogato wyposażony, wskazano również, że w budynku znajdował się dzwon ze starą inskrypcją. W cerkwi przechowywano znaczną liczbę ikon, z czego 45 było nowymi obrazami unickimi, a 24 - starszymi prawosławnymi (tzw. "moskiewskimi"). Przed rokiem 1727 do obiektu wstawiono drewniany i złocony ołtarz główny wykonany wg łacińskiej tradycji, w którym początkowo znajdowało się przedstawienie Koronacji NMP, a po roku1804 - Trójcy Świętej. Przed rokiem 1759 do świątyni wstawiono nowy ikonostas. Nową świątynię unicką w Czyżach zbudowano w I połowie XIX wieku (być może była to tylko gruntowna przebudowa starszego obiektu sakralnego). Do nowej budowli przeniesiono wyposażenie starej, które po części prawdopodobnie pochodziło jeszcze z pierwszej cerkwi prawosławnej, po części zaś powstało już w okresie unickim. Od 1828 roku świątynia podlegała unickiej diecezji litewskiej. W 1837 roku zdemontowano organy, umieszczone w światyni w XVIII wieku. Również w okresie unickim w budynku pojawiła się ambona, której w okresie delatynizacji obrządku nie zdemontowano, uznając, że nie przeszkadzała w obszernej i przestronnej cerkwi. Proboszcz parafii czyżowskiej ksiądz Faust (Faustyn) Goworski nie złożył deklaracji gotowości przejścia na prawosławie, której biskup Józef Siemaszko (1798-1868) wymagał od unickich kapłanów. Na konwersję zgodził się dopiero w listopadzie 1838 roku. Wcześniej, był jednym z duchownych najsilniej przeciwstawiających się przejściu na prawosławie. Konwersji przeciwstawiała się też duża część parafian. Nowy proboszcz czyżowskiej parafii Filip Szeszko (wcześniej jej wieloletni wikariusz) w 1839 roku zadeklarował zgodę na przyjęcie prawosławia. Doszło do tego na mocy postanowień synodu połockiego, który zlikwidował Kościół Unicki na Podlasiu, Litwie i Białorusi, przyłączając jego struktury do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Na stropie czyżowskiej cerkwi znajdowało się XIX-wieczne malowidło przedstawiające Adorację Trójcy Świętej wykonane przez anonimowego twórcę ludowego. Na ścianie południowej widniało malowidło przedstawiające spotkanie Chrystusa i Samarytanki, na przeciwległej - wyobrażenie Panien Mądrych i Głupich oraz postać Chrystusa Dobrego Pasterza. Oprócz nich na ścianach cerkwi namalowano św. Onufrego, Jana Damasceńskiego i Marię Magdalenę. Trzy wizerunki świętych różniły się od pozostałych malowideł kolorystyką - delikatnymi tonami bieli i szarości; pozostałe obrazy namalowano nasyconymi odcieniami brązu, błękitu, czerwieni i zieleni. Najprawdopodobniej obydwa zespoły malowideł tworzyły różne osoby, mogły również powstawać w różnych okresach. Wszystkie te malowidła zostały odkryte podczas remontu cerkwi w latach 60. XX wieku pod pięcioma warstwami zamalowań. W cerkwi czyżowskiej znajdowały się XVIII i XIX-wieczne ikony Trójcy Świętej, Wniebowstąpienia Pańskiego i św. Józefa z Dzieciątkiem. Pierwszy z wymienionych wizerunków został w 1889 przeniesiony do cerkwi cmentarnej w Czyżach, skąd w 1984 roku ukradli go nieznani sprawcy. Inne ikony powstałe między początkiem XVIII a początkiem XIX wieku przedstawiały świętych Piotra, Pawła, Aarona i Tomasza. Ostatni z wizerunków był kilkakrotnie przemalowywany - najstarsza odkryta warstwa pochodziła z XVI wieku, najnowsza zaś z II połowy wieku XIX. Kolejny cykl sześciu XVIII-wiecznych obrazów przedstawiał sceny Męki Pańskiej. Ikony były pogrupowane po trzy i wspólnie oprawione w drewniane ramy, zdobione motywem liści akantu. Również te dzieła sztuki sakralnej wykonał twórca ludowy. W cerkwi do momentu jej zniszczenia przechowywane były akta wizytacji biskupich i dekanalnych dokonywanych w XVII wieku, a także księga metrykalna, której prowadzenie rozpoczęto w 1675 roku. Młodsze księgi, z pierwszej połowy wieku XIX, przetrwały w zbiorach Archiwum Państwowego w Bielsku Podlaskim. W 1889 roku cerkiew w Czyżach gruntownie wyremontowano i rozbudowano o przylegającą do przedsionka dzwonnicę (do tej pory istniała dzwonnica wolno stojąca). Na początku XX wieku liczbę miejscowych wiernych szacowano na blisko 2 tys. osób. Niemal wszyscy parafianie udali się w 1915 na tzw. "bieżeństwo" do Rosji. Świątynia została porzucona. W niepodległej Polsce cerkiew w Czyżach zachowała status świątyni parafialnej. Cerkiew razem z całym wyposażeniem została zniszczona przez pożar (powstały najpewniej wskutek podpalenia) w nocy z 28 na 29 sierpnia 1984 roku. Z przedmiotów znajdujących się w świątyni przetrwał jedynie stopiony fragment dzwonu oraz dwa Ewangeliarze z 1862 roku. Na miejscu spalonej budowli powstała murowana obecna cerkiew pod tym samym wezwaniem.



Pasynki

Pasynki to wieś w powiecie bielskim, w gminie Bielsk Podlaski. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z XVI wieku. Do XVIII wieku wieś należała do dóbr królewskich, potem przeszła w ręce prywatne. Według powszechnego spisu ludności z 1921 roku, Pasynki były wsią zamieszkałą przez 87 osób. Niemal wszyscy mieszkańcy, w liczbie 84 osób, zadeklarowali wyznanie prawosławne, pozostałe 3 osoby zgłosiły wyznanie rzymskokatolickie. Podział religijny mieszkańców odzwierciedlał ich strukturę etniczną, gdyż 84 mieszkańców podało białoruską przynależność narodową, a 3 polską. Cerkiew p.w. Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Pasynkach, którą widzimy na zdjęciach poniżej, jest świątynią parafialną, należącą do dekanatu Bielsk Podlaski diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Świątynię zbudowano w 1891 roku. Drewniana cerkiew wzniesiona została na planie krzyża, na kamiennej podmurówce. Wszystkie dachy cerkwi są blaszane. Nad końcową częścią nawy umieszczony jest bęben z ośmiobocznym dachem (o ściętych narożach), zwieńczony wieżyczką z okazałym, baniastym hełmem. Nad pozostałą częścią nawy i prezbiterium znajdują się dachy jednokalenicowe. Cerkiew ma konstrukcję zrębową i jest orientowana. Od frontu znajduje się kruchta. Prezbiterium jest mniejsze od nawy, zamknięte trójbocznie, z dwiema bocznymi zakrystiami. Przy wszystkich wejściach (głównym i dwoma bocznymi) znajdują się obszerne ganki z kopułkami. Nad kruchtą góruje wieża (u dołu czworoboczna, wyżej ośmioboczna), zwieńczona ostrosłupowym blaszanym hełmem z kopułką. Wnętrze cerkwi ozdobione jest polichromiami wykonanymi w latach 90. XX wieku. Świątynię otacza ogrodzenie (murowane, z metalowymi przęsłami) z 2000 roku. Cerkiew gruntownie odremontowano w latach 80. i 90. XX wieku.



Kapliczka ze źródełkiem na terenie przycerkiewnym w Pasynkach oraz grób na niewielkim cmentarzu.

Bielsk Podlaski

Bielsk Podlaski jest miastem powiatowym w województwie podlaskim. Liczy ok. 26.000 mieszkańców. Położony jest na Równinie Bielskiej, nad rzeką Białą, ok. 50 km na południe od Białegostoku. Prawdopodobnie w XII wieku powstał tu gród, założony przez książąt kijowskich. Z 1253 roku datuje się pierwsza wzmianka o Bielsku w latopisie halicko-wołyńskim, a w 1273 roku gród został zajęty przez litewskiego księcia Trojdena (?-1282). Ok. 1323 roku Podlasie dostało się pod panowanie litewskiego księcia Giedymina (~1275-1341). W 1366 roku w traktacie pokojowym z litewskim księciem Olgierdem (~1296/1304-1377) król Kazimierz III Wielki (1310-1370) określił Bielsk jako gród pod władzą jego brata Kiejstuta (~1308/1310-1382). Prawdopodobnie w roku 1379 miał miejsce najazd Krzyżaków pod dowództwem Teodoryka von Elner komtura Bałgi. Trzy lata później książę mazowiecki Janusz I Starszy (~1346-1429) wykorzystał wojnę domową na Litwie i zajął gród, z którego został wyparty przez księcia Jagiełłę (~1352/1362-1434) wiosną 1383 roku. Bielsk został przekazany Witoldowi Kiejstutowiczowi (~1354/1355-1430). W roku 1390 Władysław II Jagiełło, już jako król, przekazał Bielsk księciu Januszowi I, a następnie - w 1408 roku - ponownie Witoldowi. W XV wieku wzrosła ranga Bielska, jako ośrodka leżącego na szlaku z Krakowa do Grodna i Wilna. W 1495 roku król Aleksander Jagiellończyk (1461-1506) lokował miasto na prawie magdeburskim. W 1513 roku Bielsk został stolicą nowo utworzonego województwa podlaskiego. W mieście rozwijało się rzemiosło, a także osadnictwo żydowskie. Wielokrotnie przebywali tu monarchowie, podróżujący na Litwę. W 1564 roku w Bielsku zebrał się sejm Wielkiego Księstwa Litewskiego, na którym król Zygmunt II August (1520-1572) wydał przywilej, zrównujący prawnie wszystkich obywateli, poddając ich jednolitemu systemowi sądowemu. Był to pierwszy ze zjazdów, regulujących przemiany ustrojowe Wielkiego Księstwa Litewskiego. W 1569 roku Bielsk wraz z województwem podlaskim został włączony do Korony Polskiej na mocy unii lubelskiej. W roku 1591 pożar zniszczył dużą część miasta, które ponownie doznało zniszczeń podczas "potopu szwedzkiego" w 1655 roku. W latach 1776-1780 wzniesiono późnobarokowy ratusz, który spłonął w pożarze miasta w 1784 roku. Po tej klęsce zbudowano w mieście nowy ratusz i świątynie z fundacji Izabelli Elżbiety Branickiej (1730-1808). Po rozbiorach, w latach 1795-1807 Bielsk znajdował się w zaborze pruskim, a po pokoju w Tylży został włączony do zaboru rosyjskiego. Mieszkańcy Bielska brali udział w powstaniach narodowych - listopadowym i styczniowym. W 1873 roku do miasta doprowadzono linię kolejową. W 1915 roku część mieszkańców uciekła przed wojskami niemieckimi do Rosji (tzw. "bieżeństwo"). Latem 1920 roku miasto było przez 3 tygodnie okupowane przez bolszewików w czasie wojny polsko-rosyjskiej. We wrześniu 1939 roku Bielsk został zajęty przez Niemców, którzy w myśl paktu Ribbentrop-Mołotow przekazali je swoim wschodnim sojusznikom. Podczas okupacji sowieckiej część ludności została deportowana na Syberię. Od 22 czerwca 1941 roku do 30 lipca 1944 roku miasto było okupowane przez Niemców, którzy dokonali wielu zbrodni na miejscowej ludności cywilnej, a także eksterminacji miejscowych Żydów. Podczas okupacji w okolicach działały oddziały antyhitlerowskiego ruchu oporu, a w latach 1944-1956 oddziały partyzantki antykomunistycznej.

Wjeżdżając do Bielska od strony Pasynek napotykamy widoczną na zdjęciach poniżej dużą cerkiew p.w. Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy. Jest to parafialna świątynia, należąca do dekanatu Bielsk Podlaski diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Została zaprojektowana przez białostockiego architekta Michała Bałasza. Wybudowana została w latach 90. XX wieku na planie krzyża greckiego, w stylu bizantyjsko-rosyjskim. Cerkiew posiada łącznie 7 kopuł: główną oraz 4 mniejsze na skrzyżowaniu nawy i transeptu, a także kopułę wieńczącą wieżę-dzwonnicę i kopułę nad prezbiterium. Wewnątrz świątyni mieści się współczesny ikonostas. Inicjatorem budowy cerkwi był ks. Jan Barszczewski, pierwszy proboszcz miejscowej parafii. W 2016 roku cerkiew odwiedził prawosławny patriarcha Antiochii Jan X (Juhanna Jazidżi), natomiast w 2018 roku - metropolita Tichon (Marc Mollard), zwierzchnik Kościoła Prawosławnego w USA i Kanadzie. 



Budynek cerkwi p.w. Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy zdobią przedstawienia różnych scen i postaci z Nowego Testamentu, m.in. widoczna na zdjęciach scena Zaśnięcia NMP, wyobrażenie Chrystusa w towarzystwie św. Piotra i św. Pawła oraz przedstawienie Maryi z Dzieciątkiem.

Kapliczka na terenie przycerkiewnym.

Kościół p.w. Matki Bożej z Góry Karmel i były klasztor karmelitów w Bielsku Podlaskim. Kościół jest rzymskokatolicką światynią parafialną, należącą do dekanatu bielskiego diecezji drohiczyńskiej. Pierwszą drewnianą świątynię przy klasztorze karmelitów trzewiczkowych zbudowano w 1641 roku z funduszy marszałka nadwornego Adama Kazanowskiego herbu Grzymała (~1599-1649). Przedsięwzięcie finansowała również jego żona Elżbieta (Halszka) Słuszczanka (1619-1671). Na jego miejscu zbudowano w latach 1779-1794 nowy murowany kościół wraz z klasztorem. W 1794 roku zostały wzniesione dwie wieże. Swoją pomoc w budowie kościoła ofiarowali wtedy Izabella Elżbieta Branicka z Poniatowskich (1730-1808) oraz Aleksander Bogusz, regent ziemi bielskiej. Po rozbiorach, w 1796 roku władze pruskie ograniczyły liczbę karmelitów, natomiast w 1802 roku Prusacy przenieśli zakonników do Wąsosza, a klasztor zamienili na więzienie. W 1851 roku rząd carski usunął ostatnich zakonników i zamknął świątynię. Po wybudowaniu cerkwi p.w. Zmartwychwstania Pańskiego, przeniesiono do niej wszystkie obrazy wiszące wcześniej w świątyni karmelickiej. W 1864 roku generał-gubernator litewski Michaił Murawjow "Wieszatiel" (1796-1866) postanowił zamienić kościół na cerkiew prawosławną. W latach 1866-1920 budowla pełniła funkcję cerkwi prawosławnej - soboru p.w. Trójcy Świętej, natomiast wieże świątyni zostały przebudowane w stylu bizantyjskim. Beneficjum zostało oddane klerowi prawosławnemu. Klasztor natomiast został zamieniony na carskie więzienie. Podczas I wojny światowej władze niemieckie przeznaczyły kościół na magazyn zbożowy. W 1920 roku kościół został zrewindykowany na rzecz Kościoła rzymskokatolickiego. Od tej pory aż do 1964 roku pełnił funkcję kościoła szkolnego (rektoralnego). Do 1926 roku w budynku klasztornym mieścił się Areszt Powiatowy. W latach 1923-1931 kościół został wyremontowany dzięki staraniom księdza Ludwika Olszewskiego (1889-1943), ówczesnego rektora świątyni. W latach 1945-1957 klasztor był zajęty przez Urząd Bezpieczeństwa, który urządził tam m.in. areszt, a następnie mieściła się w nim poczta i Szkoła Muzyczna. W 1957 roku wieże kościoła ponownie otrzymały kształt barokowy. Od 1964 roku świątynia pokarmelicka pełniła funkcję kościoła filialnego parafii Narodzenia NMP i św. Mikołaja. Samodzielna parafia została erygowana w 1976 roku dekretem księdza biskupa Władysława Jędruszuka (1918-1994), administratora apostolskiego diecezji pińskiej. W latach 1981-1982 budowla została pokryta blachą miedzianą. W 1992 roku została usunięta podłoga drewniana i na jej miejscu została położona posadzka marmurowa, dzięki staraniom księdza kanonika Wojciecha Wasaka. W 1992 roku budynek klasztorny został odzyskany przez parafię.



Budynek XIX-wiecznego zajazdu w centrum Bielska Podlaskiego.

Ratusz w Bielsku Podlaskim został wzniesiony w latach 1776-1780 w stylu późnobarokowym wg projektu Jana Sękowskiego, nadwornego architekta Branickich. Został zniszczony w pożarze miasta w 1784 roku, ale wkrótce został odbudowany z fundacji Izabelli Elżbiety Branickiej (1730-1808). W ciągu wieków ratusz był trzykrotnie przebudowywan - w pierwszej połowie XIX wieku, przed rokiem 1920 i w roku 1942. Obecnie jest siedzibą Muzeum w Bielsku Podlaskim.



Cerkiew p.w. św. Michała Archanioła (Michajłowska) w Bielsku Podlaskim to parafialna świątynia, należąca do dekanatu Bielsk Podlaski diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Wzniesiona została przed 1789 rokiem jako świątynia unicka. Ma konstrukcję zrębową i jest szalowana. Z okresu budowy cerkwi pochodzi nawa na planie ośmioboku, natomiast kruchtę z dzwonnicą na planie kwadratu dobudowano w roku 1914. W 1989 roku dobudowano część ołtarzową. Na tyłach cerkwi znajduje się baptysterium zaprojektowane przez Jerzego Nowosielskiego (1923-2011), natomiast na sąsiedniej działce znajduje się dom parafialny wraz z domową kaplicą-baptysterium p.w. św. Jana Chrzciciela.

Szczyty-Dzięciołowo

Szczyty-Dzięciołowo to wieś w powiecie bielskim, w gminie Orla. Jej nazwa pochodzi od nazwiska znamienitego rusko-litewskiego rodu Szczytów (Niemirowiczów-Szczyttów h. Jastrzębiec), do których dobra te należały w XV wieku i w pierwszej połowie XVI wieku. W XV wieku właścicielem wsi, pierwotnie zwanej Dzięciołowo, był marszałek hospodarski Jakub Niemirowicz (?-1494), zwany Szczytem. Z tego czasu pochodzi nazwa Szczyty-Dzięciołowo, która została nadana w celu upamiętnienia właściciela i odróżnienia od innej wsi w ziemi bielskiej, również o nazwie Dzięciołowo, lecz należącej do innych właścicieli. Po śmierci Jakuba Niemirowicza Szczyta dobra przeszły w ręce jego syna, marszałka hospodarskiego Jana Niemirowicza Szczytta (?~1519/1520), zwanego również Janem Szczyttowiczem, a następnie jedynej córki Jana - Jadwigi. Przed 1525 rokiem Jadwiga Niemirowicz-Szczytt (Jadwiga Szczytówna) poślubiła dworzanina hospodarskiego Jerzego (Irzyka) Olechnowicza h. Leliwa, bratanka kuchmistrza wielkiego litewskiego Piotra Olechnowicza (?-1516). Wieś znajdowała się w posiadaniu ich potomków, rodu Irzykowiczów, co najmniej do połowy XVII wieku. Stojąca we wsi cerkiew p.w. Ścięcia Głowy św. Jana Chrzciciela została ufundowana w 1785 roku przez ówczesnego właściciela wsi, Jana Walentego Węgierskiego (1755-1797) herbu Wieniawa. Świątynia z dzwonnicą, otoczona jest murem kamiennym z 1850 roku. Początkowo cerkiew była świątynią unicką. Jej wnętrze ozdabiały m.in. obrazy Augustyna Mirysa (~1700-1790). Od 1839 roku cerkiew jest świątynią prawosławną. Po Walentym Węgierskim, wieś odziedziczył w 1796 roku usynowiony przez niego Antoni Wiewiórowski. Wzniósł on nowy dwór w Szczytach-Nowodworach, a następnie za zasługi dla wojska polskiego przed wyprawą Napoleona na Moskwę został mianowany przez Jana Henryka Dąbrowskiego (1755-1818) na pułkownika narodowych wojsk polskich. Po śmierci Antoniego, dobra zostały podzielone pomiędzy jego synów: starszego Karola, który objął Szczyty-Nowodwory i młodszego Adolfa, który objął Szczyty-Dzięciołowo. Dwór w Dzięciołowie został zbudowany w 1819 roku i istniał do I wojny światowej. Granicą rozdzielającą dobra była, istniejąca do dzisiaj, murowana kapliczka. Następcą Adolfa był Józef Antoni Wiewiórowski, który połączył dobra poprzez odkupienie w 1879 roku Nowodworów od Stefana, syna Karola Wiewiórowskiego. W czasie II wojny światowej potomkowie Wiewiórowskich, noszący nazwisko Ostasiewicz i Tymoszyccy, zostali wywiezieni przez Rosjan do Kazachstanu i na Syberię. We wsi od marca 2011 roku działa Centrum Edukacji i Promocji Kultury Białoruskiej "Szczyty" prowadzone przez Związek Młodzieży Białoruskiej.

Jeden z grobów na niewielkim cmentarzu przycerkiewnym.

Pomnik z krzyżem, stojącym na miejscu ołtarza dawnej cerkwi.

Obok cerkwi znajduje się bardzo cenna figura św. Jana Nepomucena dłuta Jana Chryzostoma Redlera lub Sebastiana Fesigera (?~1770) ze Lwowa, który był jednym z najwybitniejszych przedstawicieli lwowskiej rzeźby rokokowej.


Nowoberezowo

Nowoberezowo jest wsią w powiecie hajnowskim, w gminie Hajnówka. Według tradycji została ona założona przed 1611 rokiem przez mieszkańców Starego Berezowa po pożarze, który strawił ich wieś. Początkowo nosiła nazwę Nowe Berezowo. Wieś liczy ok. 280 mieszkańców. We wsi znajduje się prywatny skansen, który obejmuje dwie chaty z XIX wieku. Stanowią one zarazem gospodarstwo agroturystyczne. Znajduje się tam także pomnik poświęcony Józefowi Piłsudskiemu (1867-1935). Cerkiew p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego, widoczna na zdjęciach poniżej, należy do parafii pod tym samym wezwaniem, która działa w ramach dekanatu Hajnówka diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Zbudowana została w latach 1873-1876 na potrzeby utworzonej najpóźniej w XVI wieku parafii - początkowo prawosławnej, następnie unickiej i ponownie prawosławnej po synodzie połockim w 1839 roku. Obszar dzisiejszego Nowoberezowa w XVI wieku zamieszkiwała ludność ruska, która miała swoją prawosławną świątynię w Starym Berezowie. Według ustnych przekazów budowla ta uległa całkowitemu zniszczeniu w pożarze w XVII stuleciu. Po tym wydarzeniu w Nowoberezowie powstała parafialna cerkiew p.w. św. Apostoła Jana Teologa, położona na miejscu dzisiejszej cerkwi p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego. Przy świątyni działał cmentarz, który nie przetrwał do naszych czasów. Po 1596 roku parafia nowoberezowska przyjęła unię. W 1771 roku w Nowoberezowie powstała druga, zachowana do dziś, cerkiew p.w. św. Apostoła Jana Teologa, ufundowana przez starościnę bielską Izabellę Elżbietę Branicką (1730-1808). Nowoberezowska parafia należała do unickiej metropolii kijowsko-wileńskiej, następnie w latach 1797-1809 do diecezji supraskiej, a następnie do unickiej diecezji brzeskiej. Położona była na terenie majątku państwowego. W 1838 roku liczyła 2921 wiernych. Proboszcz parafii nowoberezowskiej, Antoni Pańkowski (1805-1877), odmówił podpisania deklaracji o przejściu na prawosławie w lecie 1838 roku, gdy takową złożyła większość proboszczów podlaskich cerkwi, i zgodził się na konwersję dopiero w listopadzie tego samego roku, zagrożony zsyłką do Kostromy. W parafii nowoberezowskiej jesienią 1838 roku doszło do konfliktu na tle przyszłości parafii, który podsycał zdecydowanie przeciwny prawosławiu ks. Pańkowski. Ponieważ cerkiew z XVII wieku była w bardzo złym stanie technicznym, zdecydowano o budowie nowej świątyni, którą wznoszono w latach 1873-1876. Autorem projektu budowli był inż. Łoziński. Wg tego samego projektu zbudowano w latach 1873-1877 cerkiew p.w. św.św. Kosmy i Damiana w Rybołach. Cerkiew p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego zbudowano na planie krzyża z kamienia ciosanego oraz cegły. Teren świątyni otoczono murem z kamieni. Do budynku wstawiono także nowy ikonostas z ikonami Szołochowa, twórcy ze Słonima. Utensylia i pozostałe elementy wyposażenia cerkiewnego były systematycznie wymieniane w czasie kilku kolejnych remontów przeprowadzanych w XX wieku. W latach 30. tego stulecia powstały freski we wnętrzu budynku. Ze starszej świątyni pozostały jedynie XVII-wieczne dzwony. Do cerkwi na początku XX wieku uczęszczało 4399 parafian. Placówka duszpasterska wchodziła w skład dekanatu kleszczelowskiego eparchii grodzieńskiej. Świątynia pozostawała czynna przez całe dwudziestolecie międzywojenne, należała do parafii etatowej, spadła natomiast liczba parafian, których w 1934 było 3717. Z powodu migracji ludności do miast liczba ta w latach powojennych spadała nadal. Cerkiew p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego pozostaje dziś czynna jako główna świątynia parafii Wniebowstąpienia Pańskiego w Nowoberezowie, jednak regularne nabożeństwa odprawiane są w niej tylko od święta patronalnego do dnia wspomnienia św. Jana Teologa, który jest patronem drugiej położonej we wsi, odremontowanej świątyni.




 

Piea
Obrazek użytkownika Piea
Offline
Ostatnio: 2 tygodnie 6 dni temu
Rejestracja: 19 wrz 2017

urocze te podlaskie cerkiewki Heart, zwłaszcza te wiejskie, malutkie, drewniane; te mają najwięcej "duszy" Air kiss ; śliczne są, niezwykle klimatyczne.... wiele z nich poznaję, bo byłam osobiście, ale niektóre są mi zupełnie obce! 

Piea

achernar51swiat
Obrazek użytkownika achernar51swiat
Offline
Ostatnio: 8 godzin 30 minut temu
Rejestracja: 01 cze 2020

Białowieża

Spacerując po Białowieży, spróbuję przybliżyć tę miejscowość. Jest ona dużą wsią, położoną w powiecie hajnowskim na rozległej polanie Puszczy Białowieskiej, nad Narewką, na Równinie Bielskiej. Jest siedzibą gminy Białowieża oraz Białowieskiego Parku Narodowego, obejmującego 17% polskiej części Puszczy Białowieskiej. W Białowieży znajdują się także: Białowieska Stacja Geobotaniczna Uniwersytetu Warszawskiego, Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk oraz Europejskie Centrum Lasów Naturalnych Instytutu Badawczego Leśnictwa. Białowieża była dawniej ważnym punktem na trasie przy trakcie handlowym z Grodna do Brześcia Litewskiego. Od 2005 roku w Grudkach, oddalonych od miejscowości o 4 km, znajduje się polsko-białoruskie przejście graniczne dla ruchu pieszego i rowerowego. Miejscowość zawdzięcza swoją popularność Puszczy Białowieskiej i Białowieskiemu Parkowi Narodowemu, który wraz z częścią Puszczy Białowieskiej na terytorium Białorusi, został wpisany w 1979 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Stanowi ona bazę wypadową do Parku i atrakcji turystycznych znajdujących się w zagospodarowanej części Puszczy. Ma rozbudowaną bazę turystyczną. We wsi znajdują się cztery hotele, kilka zajazdów i pensjonatów, a mieszkańcy prowadzą kilkadziesiąt kwater agroturystycznych.

Najstarsze ślady obecności ludzkiej w okolicach dzisiejszej Białowieży pochodzą z neolitu, sprzed około 5 tysięcy lat, zaś pierwsza osada o nazwie Białowieża znajdowała się ok. 5,5 km na północny zachód od obecnej miejscowości, w miejscu, w którym obecnie znajduje się uroczysko Stara Białowieża. W XIII wieku okolice Białowieży były terenem przygranicznym księstwa mazowieckiego, księstwa wołyńskiego, księstwa litewskiego i plemion jaćwieskich. W tym okresie najazdy tatarskie, krzyżackie i później litewskie spowodowały wyludnienie Puszczy Białowieskiej. Od XIV wieku istniał tu stały dwór myśliwski książąt litewskich. W czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów Białowieża jako wieś królewska ekonomii brzeskiej położona była w powiecie brzeskolitewskim województwa brzeskolitewskiego. Pierwsze pisemne wzmianki o osadnictwie w Białowieży odnoszą się do roku 1639, gdy istniał tu już folwark i dwór królewski Władysława IV Wazy (1595-1648). Następny dwór powstał w czasach panowania Augusta III Sasa (1696-1763). W latach 1795-1915 miejscowość znajdowała się pod zaborem rosyjskim (bezpośrednio w Imperium Rosyjskim). Okolice Białowieży były objęte powstaniami narodowymi. W okresie powstania listopadowego w roku 1831 cała straż leśna przyłączyła się do powstania. W czasie powstania styczniowego w 1863 roku walki z wojskami rosyjskimi prowadziły powstańcze oddziały Romana Rogińskiego (1840-1915), Onufrego Duchińskiego (1805-?) i Walerego Wróblewskiego (1836-1908). W 1897 roku miejscowość uzyskała połączenie kolejowe z Hajnówką. Od sierpnia 1915 roku do końca 1918 roku teren Białowieży znajdował się pod okupacją niemiecką. Po zakończeniu I wojny światowej, na przełomie 1918 i 1919 roku, Białowieża przez dwa miesiące znajdowała się z woli Niemiec pod administracją litewską, która jednak była podporządkowana wojskom niemieckim. W dniu 27 lutego 1919 roku do Białowieży wkroczył polski oddział konny dowodzony przez majora Jerzego Dąbrowskiego (1889-1940), a w marcu przybyły tu polskie władze cywilne. W dniach 22-30 lipca 1919 roku władze polskie prowadziły w Białowieży negocjacje z delegacją bolszewicką, na czele której stał Julian Marchlewski (1866-1925). Latem 1920 roku w pobliżu miały miejsce dwie niewielkie potyczki wojsk polskich z oddziałami wojsk sowieckich. Po zajęciu Białowieży przez niemiecką 3 Dywizję Pancerną we wrześniu 1939 roku przekazano Białowieżę Rosjanom, którzy okupowali ją w latach 1939-1941. Wysiedlili wówczas wiele osób na Syberię. Po ataku Niemiec na Związek Radziecki Białowieżę okupowali Niemcy, którzy również dokonali wielu zbrodni na ludności cywilnej. W latach 1941-1944 Białowieża i jej okolice były terenem działań partyzantki polskiej i sowieckiej. 





Kościół p.w. św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Białowieży to rzymskokatolicka świątynia parafialna należąca do dekanatu Białystok-Dojlidy archidiecezji białostockiej. Początkowo planowano budowę kościoła w stylu neogotyckim, powstała nawet jego wizualizacja. Projekt był kontestowany, a prezes komitetu budowy kościoła ks. Józef Dogwiłło zwrócił uwagę, że świątynia powinna nawiązywać do nazwy osady. Dzięki Zygmuntowi Glogerowi (1845-1910) i Henrykowi Sienkiewiczowi (1846-1916), pod koniec XIX stulecia rozpowszechniło się przekonanie, że nazwa Białowieża powstała od "białej wieży", czyli średniowiecznego zamku prawdopodobnie książąt litewskich. W konsekwencji uznano, że biała wieża górująca nad osadą, stanowiłaby symbol przynależności tych obszarów do ziem polskich. Budowa obecnej świątyni w stylu neorenesansu polskiego została rozpoczęta w 1927 roku według projektu warszawskiego architekta Borysa von Zinserlinga (1890-1961). Kościół został wymurowany w 1931 roku, jednakże kryzys gospodarczy opóźnił prace wykończeniowe. Nieukończona jeszcze budowla została konsekrowana w 1934 roku przez arcybiskupa Romualda Jałbrzykowskiego (1876-1955), metropolitę wileńskiego. Na dalsze prace budowlane zabrakło funduszy, m.in. dlatego, że po zakończeniu II wojny światowej większa część parafii znalazła się w granicach ZSRR. Dopiero w latach 70. XX wieku zostały wznowione prace wykończeniowe i remontowe, zamontowano ołtarze i konfesjonały wykonane z pni i konarów drzew. W 2007 roku zostały zamontowane organy o 17 głosach. Większość obrazów zostało namalowanych przez Łucję Bałzukiewicz (1887-1976).

Wnętrze kapliczki przy ulicy Stoczek w Białowieży, upamiętniającej powrót prawosławnych mieszkańców z tzw. "bieżeństwa" po I wojnie światowej.

Cerkiew p.w. św. Mikołaja w Białowieży to świątynia parafialna, należąca do dekanatu Hajnówka diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Świątynię wzniesiono w latach 1894-1897. Jej fundatorem był car Aleksander III Romanow (1845-1894). Wzniesiono ją w miejscu drewnianej cerkwi z I połowy XIX wieku, którą przeniesiono do wsi Trześcianka, gdzie funkcjonuje do dziś jako kaplica cmentarna p.w. Ofiarowania Przenajświętszej Bogurodzicy. W 1895 roku dokonano konsekracji nowo wzniesionej cerkwi, która uchodziła za najpiękniejszą w całej guberni grodzieńskiej. Budowla została wzniesiona z czerwonej cegły, którą na miejscu wyrabiał Niemiec sprowadzony z Górnego Śląska - Juliusz Karol Miller. Do postawienia fundamentów użyto ciosanych kamieni z Puszczy Białowieskiej. Bryłę świątyni zwieńczyły dwie kopuły. Z Petersburga sprowadzono ikonostas z chińskiej porcelany (jedyny tego typu zabytek w Polsce). Prace wykończeniowe zrealizowano w 1897 roku, tuż przed wizytą w Białowieży następcy Aleksandra III, cara Mikołaja II (1868-1918). W sierpniu 1915 roku prawosławną ludność Białowieży zmuszono do przesiedlenia w głąb Rosji (tzw. "bieżeństwo"). Równocześnie wywieziono większość wyposażenia cerkiewnego. Podczas I wojny światowej spalił się jedynie dom psalmisty, sama cerkiew ocalała. W okresie dwudziestolecia międzywojennego wyremontowano świątynię. We wrześniu 1939 roku świątynia została w dużym stopniu uszkodzona przez niemieckie bombardowanie. Prace remontowe podjęto w czerwcu 1943 roku. Nowe wyświęcenie świątyni miało miejsce 17 października 1943 roku. Wzięli w nim udział również miejscowi przedstawiciele władz niemieckich. W pierwszych latach po wojnie zostały namalowane obrazy wewnątrz kopuły i u jej podstawy. Cementowo-kamiennym murkiem odgrodzono plac cerkiewny od ulicy. W 1974 roku zakupiono nowy dzwon. W latach 80. XX wieku odnowiono wnętrze świątyni. Kolejne wielkie prace remontowe miały miejsce w latach 90. XX wieku. W drugiej dekadzie XXI wieku, dzięki pozyskanym zagranicznym środkom finansowym przeprowadzono dalsze prace remontowe cerkwi. W 2017 roku przeprowadzono generalny remont. Po zakończeniu remontu, cerkiew została w 2019 roku poświęcona przez biskupa hajnowskiego Pawła (Pawła Tokajuka). W 2016 roku cerkiew odwiedził prawosławny patriarcha Antiochii Jan X (Juhanna Jazidżi), natomiast w 2018 roku - metropolita całej Ameryki i Kanady Tichon (Marc Mollard).

Wejście do Parku Pałacowego w Białowieży. W 1889 roku na miejscu dworu polskich królów car Aleksander III Romanow (1845-1894) polecił rozpoczęcie budowy pałacu. Budowa została ukończona w 1894 roku. Była to letnio-jesienna rezydencja cara Rosji zbudowana z myślą o polowaniach w Puszczy Białowieskiej. Pod koniec XIX wieku wokół pałacu na obszarze 49 ha założono istniejący do dziś park Pałacowy w typie parku angielskiego. Pałac spłonął wskutek działań wojennych w 1944 roku, a w 1958 roku zdecydowano o jego rozbiórce. Obecnie na jego miejscu stoi nowy budynek, w którym znajduje się dyrekcja Białowieskiego Parku Narodowego, Muzeum Przyrodniczo-Leśne im. prof. Jana Miklaszewskiego, restauracja i hotel.

W Parku Pałacowym. Został on założony po 1895 roku jako integralna część prywatnej rezydencji myśliwskiej carów Rosji. Został zaprojektowany przez Waleriana Kronenberga (1859-1934), jednego z najwybitniejszych i modnych wówczas projektantów założeń ogrodowo-parkowych z przełomu wieków. Jego dziełem jest też ponad 300 większych i mniejszych parków na terenie Polski, Litwy, Rosji oraz na Krymie. Park Pałacowy zaprojektowany został w stylu angielskim, nazywanym też krajobrazowym, który rozwinął się w XVIII wieku w Anglii. Ideą tego stylu było budzenie uczuć w oparciu o kontemplację życia na łonie "naturalnej" przyrody. Jednakże, parki zakładane w ten sposób nie były ogrodzonym fragmentem naturalnej przyrody, lecz pracowitym odwzorowaniem jej idealnej - zdaniem projektanta - formy. Do głównych założeń parków krajobrazowych należało unikanie wyraźnego wyznaczania granic: ogrodzenia zastępowano parkanem lub fosą. Nie stosowano form geometrycznych, lecz wyłącznie naturalne, np. nie modelowano koron drzew czy kształtu krzewów. Rośliny umieszczano w grupach, tzw. klombach (np. jedno wysokie drzewo w otoczeniu kilku niższych), bądź samotnie. Wyraz artystyczny uzyskiwano dobierając różne odcienie zieleni lub sadząc drzewa o różnych pokrojach, np. o formie piramidalnej, parasolowatej czy zwisłej. Parkowe aleje i ścieżki wytyczano po liniach krzywych, nie utwardzano ich, a miejsca, w których krzyżowały się obsadzano zielenią.

Dawny dworek gubernatora grodzieńskiego w Parku Pałacowym. Przebywali tu dawniej najróżniejsi urzędnicy i osoby odpowiedzialne za kierowanie państwem. Do najbardziej znanych gości, którzy odwiedzili dworek, należą generał-gubernator Fiodor Jakowlewicz Mirkowicz (1789-1866) i sam Aleksander II (1818-1881). Stojąca na niewielkim pagórku konstrukcja, zbudowana w 1845 roku, może pochwalić się pięknym rosyjsko-szwajcarskim stylem architektonicznym. Dokładnie w tym miejscu stał wcześniej dwór króla Augusta III Sasa (1696-1763). Dworek gubernatora grodzieńskiego doczekał się w późniejszych latach modernizacji, podczas której dobudowano jedno skrzydło oraz piętro. Zmieniła się również fasada konstrukcji. Dodano elementy ozdobne, rzeźbienia i ciekawe dodatki. Dworek, po uzyskaniu nowego oblicza, przyjmował najznamienitszych gości, którzy odwiedzali Puszczę w celach wypoczynkowych oraz łowieckich. W trakcie I wojny światowej znajdował się tu punkt medyczny, a potem kasyno oficerskie. W latach 70. XX wieku budynek służył jako popularna restauracja, a następnie mieściło się w nim przedszkole. Obecnie jest siedzibą Ośrodka Edukacji Przyrodniczej Białowieskiego Parku Narodowego.

Muzeum Przyrodniczo-Leśne Białowieskiego Parku Narodowego dokumentuje cenny przyrodniczo i kulturowo obszar Podlasia - Puszczę Białowieską. W salach wystawowych prezentowana jest przyroda i historia Białowieskiego Parku Narodowego i Puszczy Białowieskiej oraz wielowiekowa działalność człowieka na tym terenie. Zgodnie z najnowszymi trendami, treści prezentowane są blokami problemowymi, eksponowanymi w formie dioram. Organizowane są też wystawy czasowe oraz galerie malarskie i fotograficzne. Muzeum nosi imię polskiego leśnika, rektora SGGW, działacza PPS - prof. Jana Miklaszewskiego (1874-1944). Na ekspozycji stałej prezentowane są najbardziej charakterystyczne dla Puszczy Białowieskiej zbiorowiska leśne (grąd, ols, łęg, bór sosnowy, borealna świerczyna bagienna), procesy ekologiczne (np. fazy rozkładu drewna) i zjawiska przyrodnicze (np. niezwykłe bogactwo gatunków królestwa grzybów i świata zwierząt). W części kulturowej ekspozycji ukazano sposoby historycznego użytkowania Puszczy na przestrzeni wieków (sianokosy, bartnictwo, przerób drewna na terpentynę i węgiel drzewny, wąskotorowe kolejki leśne). Wszystkie zagadnienia przyrodnicze przedstawiane są blokami problemowymi za pośrednictwem realistycznych dioram przedstawiających zwierzęta, grzyby, rośliny w ich naturalnych środowiskach. W realizacji dioram wykorzystano wiele środków ekspresyjnego wyrazu: światło sceniczne, dźwięki (jak naturalne odgłosy ptaków, dużych ssaków), wielkoformatowe, barwne fotografie, makiety.

W 85. rocznicę restytucji żubra w Puszczy Białowieskiej, jesienią 2014 roku odsłonięto pomnik żubra w Osadzie Zwierzyniec przy szosie z Hajnówki do Białowieży. Jest to wierna kopia obelisku żubra, który umieszczony był w tym samym miejscu jako pamiątka po polowaniu cara Aleksandra II (1818-1881) w Puszczy Białowieskiej. Monument żubra z brązu został wykonany w odlewni w Gliwicach i waży ponad 800 kg. Postument zaprojektował artysta-plastyk Jarosław Perszko. Inicjatorem odbudowy pomnika był Polski Związek Łowiecki. Oryginalna statua w postaci żeliwnego odlewu żubra naturalnej wielkości postawiona została na Zwierzyńcu w 1862 roku. Upamiętniała ona pierwsze polowanie carskie. Car Aleksander II polował 6 i 7 października 1860 roku. Podczas tych dwóch dni ubito 96 sztuk zwierząt. Sam car ustrzelił 10 żubrów, 8 saren, 5 wilków, 5 lisów, dzika i borsuka. Rosjanie opuszczając teren Puszczy Białowieskiej w 1915 roku wśród pamiątek historycznych wywieźli również monument. W 1924 roku statua żubra została zwrócona Polsce. Jednak decyzją prezydenta RP Ignacego Mościckiego (1867-1946) oryginalny pomnik trafił do Spały i znajduje się tam do dzisiaj.

W pobliżu Białowieży, przy szosie do Hajnówki, mieści się Rezerwat Pokazowy Żubrów. Jest to zwierzyniec utworzony w 1929 roku. Był pierwszym krokiem ku restytucji ginącego żubra. Usytuowany jest przy drodze wojewódzkiej nr 689 łączącej Białowieżę z Hajnówką. Po I wojnie światowej wymarły dwie ostatnie wolne populacje żubra w Puszczy Białowieskiej (w 1919 roku) i na Kaukazie (w 1927 roku). Krach populacji gatunku przeżyły jedynie 54 zwierzęta, w tym 39 wywodzących się bezpośrednio z populacji białowieskiej, żyjących wówczas w ogrodach zoologicznych i prywatnych kolekcjach. Dzięki potomkom tych zwierząt możliwe było rozpoczęcie prac nad restytucją gatunku. W 1923 roku z inicjatywy prof. Jana Stanisława Sztolcmana (1854-1828) założone zostało Międzynarodowe Towarzystwo Ochrony Żubra, którego celem było ratowanie żubra od zagłady oraz jego restytucja. Towarzystwo rozpoczęło działalność od spisu żubrów żyjących na świecie. Zarejestrowano je w "Księdze Rodowodowej Żubrów", której pierwszy zeszyt ukazał się w 1932 roku w Republice Weimarskiej. W 1929 roku przywiezione zostały do Białowieży - pochodzący z Danii żubrobizon Kobold i pochodzący z Niemiec samiec Borusse, mający według niektórych źródeł domieszkę krwi żubra kaukaskiego. W tym samym roku przywieziono do rezerwatu dwa kolejne żubry: czystej krwi, pięcioletnią Bisertę i hybrydę Faworytę, zaś w 1930 roku - żubrzycę Biscayę i żubrobizonkę Stolce. W 1931 roku przywieziono 20-letnie żubry: Hagena i Gatczynę. W 1935 roku przywieziono żubrzycę Bilmę i sprowadzono 3 letniego byka linii białowieskiej Plischa. W 1937 przyszło na świat pierwsze cielę linii białowieskiej - Polka, która jednak padła w 1942 roku nie dając potomstwa. W Rezerwacie Pokazowym Żubrów w warunkach zbliżonych do naturalnych eksponowane są żubry, koniki polskie, łosie, jelenie, sarny, dziki, żubronie (krzyżówka żubra z bydłem domowym), ryś i wilki. W 1932 roku rezerwat powiększono z 22 do 59 ha przez dobudowanie dużej 37-hektarowej zagrody, przeznaczonej dla żubrów czystej krwi. W jednej z małych zagród umieszczono sztuki pokazowe, które turyści mogli oglądać ze specjalnej trybuny. W czasie II wojny światowej zwierzęta ocalały i na koniec 1944 roku w białowieskim rezerwacie przebywało 17 żubrów, z czego 4 linii białowieskiej i 13 białowiesko- . W 1945 roku rozpoczęto budowę nowego rezerwatu żubrów. Nowy obiekt o powierzchni 123 ha graniczył ze starym. Ich łączna powierzchnia wynosiła 203 ha. Obecny rezerwat o powierchni 27,9 ha powstał w 1937 roku, będąc początkowo miejscem restytucji tarpana leśnego. W 1951 roku zbudowano nowy rezerwat, bezpośrednio przylegający do pokazowego, o powierzchni 43,12 ha. Rozbudowana część stanowi zaplecze dla rezerwatu pokazowego. W 1955 roku został utworzony Ośrodek Hodowli Rzadkich Zwierząt, wchodzący w skład Białowieskiego Parku Narodowego i obejmujący rezerwaty zwierzęce oraz osadę Zwierzyniec. Po zaniechaniu prac nad restytucją tarpanów i utworzeniu w 1955 roku zagrody dla żubrów spełnia on rolę obiektu turystycznego. Rezerwat zwiedza się spacerując wyznaczoną ścieżką, po obu stronach której rozmieszczone są wybiegi dla zwierząt. Na tablicach informacyjnych umieszczono dokładne informacje o danym gatunku i miejscu jego występowania. Przy rezerwacie rozpoczyna się ścieżka przyrodnicza "Żebra Żubra".

Dawny dworzec kolejowy Białowieża Towarowa, wybudowany w 1903 roku. Obecnie mieści się w nim restauracja "Carska". Charakter i wystrój wnętrz na który składają się oryginalne meble z tamtego okresu nawiązują do czasów carskich. Dziś ten unikatowy obiekt architektury drewnianej przyciąga zarówno smakoszy kuchni polsko-rosyjskiej jak i miłośników Puszczy i ducha architektury schyłku XIX wieku. Obok restauracji, w zabytkowej wieży ciśnień, mieszczą się dwuosobowe apartamenty oraz ruska bania czyli tradycyjna sauna. W stojącym na torze składzie pociągu znajdują się także luksusowe wagony stylizowane na carskie salonki. Każdy z nich to niezależny dwuosobowy apartament z możliwością dostawki.

Na potrzeby carskiego pałacu w 1897 roku wybudowano dworzec Białowieża Pałac. Car wraz z rodziną przyjeżdżał pociągiem na polowania. Gdy nieco później wybudowano stację Białowieża Towarowa, Białowieża Pałac stała się wyłącznie stacją osobową. W okresie międzywojennym była wykorzystywana przez prezydenta RP Ignacego Mościckiego i jego gości, których zapraszał na polowania. Po zniszczeniu drewnianych pawilonów z końca XIX wieku w czasie II wojny światowej, w ich miejscu powstał w latach 70. XX wieku budynek stacji w stylu późnego modernizmu, który na skutek porzucenia uległ zniszczeniu po 1994 roku. W latach 2014-2015 przeprowadzono budowę nowego drewnianego pawilonu nawiązującego formą do dworca kolejowego z końca XIX-wieku. Ze względu na ograniczenia terenowe zrekonstruowany obiekt nie jest wierną kopią dawnego (nastąpiło jego skrócenie i odwrócenie; oryginalny dworzec zwrócony był w stronę parku i pałacu). Aktualnie teren stacji pozbawiony jest torów.

Bagna na terenie uroczyska Stara Białowieża. Tutaj pierwotnie przez pierwsze dwieście lat swego istnienia znajdowała się Białowieża. W 1596 roku ze względu na podmokłość terenu mieszkańcy przesiedlili się 5 km w górę rzeki, gdzie założono dzisiejszą miejscowość o tej samej nazwie. 

Na terenie uroczyska Stara Białowieża wyznaczony jest też Szlak Dębów Królewskich. Ścieżka prezentuje zespół ponad 400-letnich dębów, którym nadano imiona władców litewskich i polskich oraz ich żon. Białowieski Park Narodowy reprezentuje najlepiej zachowany w Europie nizinny las naturalny (grąd, ols, bór). Stwierdzono w nim 806 gatunków roślin naczyniowych (w tym 24 drzew), ponad 3 tys. gatunków grzybów, 200 mchów i 283 porostów. Odnotowano 120 gatunków ptaków gniazdujących, 52 gatunki ssaków i ponad 10 tys. gatunków bezkręgowców (w większości owadów).

Nel
Obrazek użytkownika Nel
Online
Ostatnio: 1 godzina 15 minut temu
admin
Rejestracja: 04 wrz 2013

Achernar, jak miło cię widzieć znowu na forum i twoje kolejne opowieści 

Piękne klimaty pokazujesz..takie  jakby nie z tej epoki 

No trip no life

achernar51swiat
Obrazek użytkownika achernar51swiat
Offline
Ostatnio: 8 godzin 30 minut temu
Rejestracja: 01 cze 2020

Trześcianka

Trześcianka (w miejscowej gwarze Trościanka lub Tryścianka) to wieś w powiecie hajnowskim, w gminie Narew, licząca ok. 260 mieszkańców. Leży w dolinie rzek Rudnia i Małynka. Pierwotnie miejscowość nazywała się Trościanica. Tę historyczną nazwę zniesiono i zastąpiono sztuczną i obcą kulturowo Trześcianką dopiero w 1967 roku. Próba przywrócenia poprawnej historycznie nazwy spotkała się w 2009 roku z protestami społecznymi, w związku z czym od niej odstąpiono. Trześcianka stanowi jeden z punktów Szlaku Otwartych Okiennic, na którym możemy podziwiać wiele obiektów drewnianej architektury ludowej. Wieś jest siedzibą prawosławnej parafii św. Michała Archanioła, a wierni kościoła rzymskokatolickiego podlegają parafii Wniebowzięcia NMP i św. Stanisława Biskupa Męczennika w Narwi. Pierwsze informacje o miejscowości pochodzą z końca XV wieku, kiedy to istniał dwór Trościanica położony przy szlaku z Litwy do Korony. Założony został on między 1494 a 1504 rokiem, a obok niego osiedlono przed 1541 rokiem chłopów królewskich starostwa bielskiego, których osada dała początek dzisiejszej wsi. Jedynym śladem istnienia dworu jest niewielkie wzniesienie w pobliżu wsi nazywane Zamczyskiem. W XIX wieku wieś znana była jako prężnie działający ośrodek oświaty cerkiewnej. W pobliskim uroczysku Stawok mieścił się kompleks zabudowań szkolnych słynnego w całym Imperium Rosyjskim Seminarium im. Świętych Cyryla i Metodego. Placówka działała do wybuchu I wojny światowej. Początkowo seminarium posiadało swą siedzibę w Trześciance, lecz po ukończeniu budowy rozległego kampusu szkolnego w uroczysku Stawok w 1893 roku uczelnię przeniesiono, zaś pokaźny budynek poseminaryjny w Trześciance przeznaczono dla potrzeb jednoklasowej szkoły cerkiewno-parafialnej. Dyrektorem placówki w Trześciance i Stawku był do 1896 roku proboszcz cerkwi w Puchłach ks. Flor Sosnowski (cerkiew w Trześciance była do 1895 roku świątynią szkolną oraz filią parafii w Puchłach). W 1915 roku wszyscy mieszkańcy wsi zostali masowo ewakuowani przez władze carskie w głąb Rosji w ramach tzw. "bieżeństwa". Powroty do rodzinnej wsi rozpoczęły się dopiero po 1919 roku i trwały z różną intensywnością przez następne dziesięciolecie. Należy zaznaczyć, że znaczna część mieszkańców Trześcianki już nigdy nie powróciła z Rosji. Podczas powszechnego spisu ludności z 1921 roku 98% mieszkańców Trześcianki (606 osób) zadeklarowało wyznanie prawosławne oraz białoruską przynależność narodową, pozostałe 2% stanowili wyznawcy religii mojżeszowej. W latach 1944-1946 w ramach akcji deportacji ludności polskiej z terytorium Białorusi i ludności białoruskiej z terytorium Polski, a także w wyniku działalności wrogo nastawionego do miejscowej ludności białoruskiej polskiego podziemia zbrojnego kilkanaście rodzin z Trześcianki zdecydowało się na trwałą emigrację do ZSRR na zawsze opuszczając rodzinną wieś. Wyjazdy do nasiliły się szczególnie po pacyfikacji niedalekiej białoruskiej wsi Potoka przez pierwszy szwadron V Brygady Wileńskiej AK pod dowództwem Zygmunta Błażejewicza "Zygmunta" (1918-2017) oraz po dokonaniu napadu na pobliską wieś Puchły przez oddział NSZ pod dowództwem Romulada Rajsa "Burego" (1913-1949). Społeczność żydowska Trześcianki po zakończeniu II wojny światowej stopniała do zaledwie jednej osoby. W latach 60., 70. i 80. XX wieku większość mieszkańców wsi emigrowała do aglomeracji miejskich. Choć starsi mieszkańcy Trześcianki w większości deklarują białoruską tożsamość narodową, to określają się jako "Tutejsi" i w rzeczywistości używają unikatowego dialektu zachodniopoleskiego języka ukraińskiego (ukraińskiej gwary podlaskiej). Trześcianka, obok wsi Białki, stanowi najdalej wysuniętą na północ, a tym samym jedną z niewielu położonych na północ od rzeki Narew, miejscowości na mapie ziem ukraińskiego kręgu językowo-kulturowego. Aktualnie język ten używany jest już jedynie przez starsze pokolenie. 

Cerkiew p.w. św. Michała Archanioła w Trześciance to parafialna światynia, należąca do dekanatu Narew diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Pierwsza cerkiew prawosławna w Trześciance istniała już w XVI wieku, jednak jej położenie jest niemożliwe do ustalenia. W I połowie XVIII wieku była to już świątynia unicka. Dokument z 1773 roku mówi o drewnianej świątyni p.w. Apostołów Piotra i Pawła. W architekturze unickiej cerkwi w Trześciance, podobnie jak w innych świątyniach unickich na Podlasiu, wyraźne były wpływy obrządku łacińskiego. Protokół wizytacji parafii z 1725 roku wskazuje, że w prezbiterium nie było już typowego dla obrządku bizantyjskiego stołu ofiarnego (żertwiennika), natomiast w 1773 roku wskazywano, że cerkiew nie posiadała ikonostasu, a jedynie drewniane malowane carskie wrota. Do nawy świątyni wstawiono ławki. Planując stopniową likwidację Kościoła Unickiego i przejście jego wiernych do Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej, unicki biskup wileński Józef Siemaszko (1798-1868) wytypował w 1834 roku w każdym dekanacie najznaczniejsze i najzamożniejsze świątynie tego wyznania. Cerkiew w Trześciance zaliczono do szesnastu takich świątyń w obwodzie białostockim. W 1835 roku cerkiew uległa jednak zniszczeniu wskutek pożaru. Nie odbudowano jej, a parafię zlikwidowano, przyłączając wyznawców do parafii w Puchłach. W 1864 roku zakończono zbiórkę pieniędzy na odbudowę cerkwi. Prace budowlane trwały trzy lata, zaś w 1884 teren cerkiewny otoczono murem z polnego kamienia. Odbudowana świątynia nie uzyskała jednak natychmiast statusu parafialnej. Do 1895 roku świątynia była jedynie cerkwią szkolną oraz filią parafii puchłowskiej. Po zbudowaniu kompleksu budynków szkolnych w uroczysku Stawok, przy cerkwi w Trześciance ponownie utworzono samodzielną parafię. W 1915 roku prawosławni mieszkańcy Trześcianki udali się na "bieżeństwo". W czasie I wojny światowej kompleks budynków szkolnych w uroczysku Stawok został zniszczony. Cerkiew, mimo opuszczenia, nie została zdewastowana. Władze niepodległej Polski nie zgodziły się na zarejestrowanie parafii. Dopiero w 1928 roku wydały zgodę na otwarcie cerkwi w Trześciance jako filii parafii w Narwi. W czasie II wojny światowej parafia w Trześciance została restytuowana. W drugiej dekadzie XXI wieku przeprowadzono remont cerkwi, ukończony w 2015 roku. Odnowiono elewację (zmieniając jej kolor na zielony), wzmocniono konstrukcję budynku, wymieniono pokrycie dachu, zamontowano nowe, pozłacane kopuły oraz wymieniono wieńczące świątynię krzyże. Zamontowanie imitujących złoto kopuł na cerkwi, a także wymiana krzyży z zabytkowych, kutych tradycyjnie przez miejscowych kowali, na współczesne, odlewane w sposób przemysłowy, spotkało się z ogromną falą krytyki ze strony miłośników podlaskiej architektury drewnianej, którzy uznali to za przejaw kiczu, nieposzanowania tradycji oraz braku poczucia estetyki. Cerkiew w Trześciance jest budowlą drewnianą o konstrukcji zrębowej. Jest to budowla trójdzielna, z przedsionkiem, jedną nawą oraz zamkniętym prostokątnie prezbiterium, do którego przylegają dwie przybudówki. Nad przedsionkiem wznosi się wieża z dachami namiotowymi, zwieńczona baniastym hełmem, natomiast nad centralną częścią nawy ośmioboczna wieża z cebulastym hełmem. Wejście główne oraz dwa boczne dekorują daszki wsparte na słupach. W okresie międzywojennym na największej wieży znajdował się zegar. We wnętrzu obiektu znajduje się trzyrzędowy ikonostas. W momencie oddania cerkwi do użytku funkcjonowały w niej dwa ołtarze - główny św. Michała Archanioła i boczny - Narodzenia Matki Bożej.

W 2015 roku obok świątyni w Trześciance odsłonięto pomnik upamiętniający 100-lecie "bieżeństwa".

Puchły

Puchły są wsią położoną w powiecie hajnowskim w gminie Narew. Miejscowość zamieszkuje mniejszość białoruska, a starsi mieszkańcy wsi posługują się na co dzień unikalną gwarą podlaską, będącą jednym z najdalej wysuniętych na północ i zachód dialektem języka ukraińskiego. Gwara jednak nie jest pielęgnowana przez młode pokolenie, w związku z czym przewiduje się jej całkowite wyginięcie w najbliższej przyszłości. Według powszechnego spisu ludności z 1921 roku, Puchły były wsią, liczącą 109 mieszkańców (55 kobiet i 54 mężczyzn). Większość mieszkańców miejscowości, w liczbie 81 osób, zadeklarowała wówczas wyznanie prawosławne, pozostałe 28 osób zgłosiło wyznanie rzymskokatolickie. Podział religijny mieszkańców wsi odzwierciedlał ich strukturą narodowo-etniczną, gdyż 81 mieszkańców podało narodowość białoruską, a pozostałych 28 narodowość polską. 5 lutego 1946 roku oddział polskiego niepodległościowego podziemia zbrojnego pod dowództwem Romualda Rajsa ps. "Bury" (1913-1949) dokonał napadu na wieś Puchły i zamordował 6 jej mieszkańców narodowości białoruskiej i wyznania prawosławnego. Według niektórych historyków zbrodnia nosiła charakter czystki etnicznej. Obecnie wieś zamieszkuje ok. 40 osób. W 1882 roku we wsi urodził się prawosławny święty męczennik za wiarę ks. Jarosław Jamski (Sawicki), od miejsca urodzenia nazywany Puchłowskim. Po latach sowieckich prześladowań ks. Jarosław został rozstrzelany w grudniu 1937 roku na podmoskiewskim poligonie NKWD w Butowie. Został kanonizowany przez Rosyjską Cerkiew Prawosławną w 2000 roku. Puchły są siedzibą prawosławnej parafii p.w. Opieki Matki Bożej, stanowiąc ważny punkt na mapie prawosławnych sanktuariów w Polsce. W okazałej cerkwi parafialnej znajduje się szczególnie czczona wśród ludności Podlasia ikona Matki Bożej Opiekuńczej, która w XV wieku miała objawić się na lipie jednemu z mieszkańców (wiekowy odrost zbawiennego drzewa rośnie do dziś przy tutejszej cerkwi). Parafialna cerkiew p.w. Opieki Matki Bożej w strukturach Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego należy do dekanatu Narew diecezji warszawsko-bielskiej. Pierwsza wzmianka o cerkwi prawosławnej we wsi Puchły pochodzi z 1578 roku. Jej powstanie wiąże się z legendą o objawieniu się w XVI wieku cudownej ikony Matki Boskiej Opiekuńczej. Pod lipą rosnącą na pagórku, na którym obecnie stoi cerkiew, zamieszkał stary człowiek cierpiący na obrzęk nóg. Modląc się pewnego dnia zauważył na wierzchołku drzewa obraz Matki Bożej i wkrótce jego choroba ustąpiła. Na pamiątkę tego wydarzenia miejsce to nazwano Puchły, od słowa "opuchli", które w lokalnej gwarze oznaczało obrzęknięte kończyny. Według innego przekazu, ikona objawiła się również pozostałym przy prawosławiu mieszkańcom miejscowości proszącym o obronę przed dziedzicem, który chciał zmusić swych poddanych do przejścia na grekokatolicyzm. Wkrótce ikona w cudowny sposób pojawiła się na lipie na znak wysłuchanych przez Matkę Bożą modlitw, zaś zły dziedzic zmarł. Rozłożysta lipa zachowała się do czasów obecnych i wraz ze swoimi odrostami oraz dębami tworzy grupę 15 pomników przyrody. Według niektórych badaczy, sanktuarium w Puchłach powstało jeszcze przed XV wiekiem w celu osłabienia silnego kultu pogańskiego w sąsiedniej wsi Ciełuszki. W 1754 roku huragan naruszył starą cerkiew. Ówczesny właściciel wsi, pułkownik Józef Ludwik Wilczewski (~1700-1779), ufundował w 1756 roku nową cerkiewkę. Spłonęła ona w 1771 roku, a wraz z nią prawdopodobnie również kultowa ikona. Kolejną świątynię postawiono w 1798 roku. Była to niewielka kaplica przeniesiona z nadnarwiańskiego uroczyska Cerkwisko pod Rybołami. Cerkiew została przebudowywana w 1852 roku (dodano drugi ołtarz pw. św. Grzegorza z Neocezarei) i 1864 roku (dobudowano narteks i dzwonnicę, wzniesiono kopułę nad ołtarzem, zbudowano nowy ikonostas z 14 ikonami zamówionymi w Moskwie, a wnętrze udekorowano arabeskami) i została konsekrowana 3 listopada 1870 roku. W 1873 roku zbudowano murowane ogrodzenie wokól cerkwi. W latach 1887-1895 proboszcz parafii prawosławnej w Puchłach ks. Flor Sosnowski był dyrektorem Seminarium Nauczycielskiego im. Świętych Cyryla i Metodego w uroczysku Stawok. Wokół cerkwi znajdują się kamienne krzyże z końca XIX wieku. W murze cerkiewnym znajduje się grobowiec proboszcza Sosnowskiego i jego żony Leoniły. W latach 1913-1918 wzniesiono obecną cerkiew. Została ona zdewastowana została podczas II wojny światowej. W latach 1961-1962 wewnątrz cerkwi napisane zostały nowe ikony przez Włodzimierza Wasilewicza (1909-1967), a w następnych latach przeprowadzono zewnętrzny remont cerkwi, na posesji parafialnej wzniesiono budynek gospodarczy oraz odnowiono plebanię i dom psalmisty. Cerkiew zbudowana jest na planie krzyża. Ma konstrukcję zrębową. Jest szalowana, z węższą absydą zamkniętą trójbocznie i dwoma prostokątnymi panomarkami (zakrystiami) po bokach, w części zachodniej znajduje się pritwor (kruchta) zwieńczony dzwonnicą, a wejścia poprzedzone są gankami. 

Niemal wszystkie podlaskie cerkwie są otwierane jedynie na nabożeństwa i trudno zobaczyć ich wnętrze. W Puchłach mieliśmy szczęście, gdyż trwały przygotowania do patronalnej uroczystości Opieki Matki Bożej (Pokrowy) i wnętrze było dostępne. Pierwotna oryginalna ikona Matki Bożej najprawdopodobniej spłonęła wraz z cerkwią w 1771 roku. Jednak Księga Metryk parafii rybołowskiej z 1773 roku podaje, że ogień strawił praktycznie całe wyposażenie cerkwi - ocalały natomiast ikony Bogurodzicy. Nie sprecyzowano jednak, który z tych obrazów mógłby być ikoną Opieki Matki Bożej w Puchłach. Obecna czczona ikona powstała po 1781 roku, na co wskazuje charakterystyczny XVIII-wieczny typ ujęcia ikonograficznego. Cudowna Puchłowska Ikona posiadała wota z datami 1646, 1710, 1732, 1812 i 1855, które świadczyły o uzdrowieniach. Obok wejścia do cerkwi znajdował się natomiast kamień z datą 1710 i napisem wyrytym cyrylicą. Kamień ów posłużył do budowy obecnej świątyni w 1913 roku.

Jedna z ikon umieszczona w kiocie (ozdobnej przeszklonej płytkiej szafce) w cerkwi p.w. Opieki Matki Bożej w Puchłach.

Ryboły

Jeden z domów Rybołach. Jest to wieś położona w powiecie białostockim, w gminie Zabłudów. Wzmiankowana jest już w dokumentach z pierwszej połowy XV wieku. Jej nazwa pochodzi od wykonywanego przez mieszkańców zajęcia, czyli połowu ryb w pobliskiej Narwi na potrzeby bielskiego zamku. W 1556 roku po przeprowadzonej pomiarze włócznej zmieniono lokalizację wsi (na istniejącą współcześnie), jednocześnie zmieniając jej nazwę na Antoniewo. Jednak mieszkańcy nie przyjęli do wiadomości tych zmian i nazwa pozostała taka, jak przed pomiarą włóczną. Wieś została w dużym stopniu zniszczona podczas najazdu szwedzkiego i zapewne także później w czasie wojny północnej, a także wyludniona w wyniku epidemii cholery w 1710 roku. W wyniku tego duży udział wśród gruntów chłopskich stanowiły łany puste, toteż starosta bielski Jan Klemens Branicki (1689-1771) podczas ponownego zagospodarowywania tej królewszczyzny uzyskał w 1737 roku przywilej na cotygodniowe targi w Rybołach, co znacznie podniosło rangę osady i dochody z dzierżawy, a także znacznie rozbudował istniejący tutejszy folwark. W 1864 roku otwarto w Rybołach szkołę ludową, zaś w końcu XIX wieku wzniesiono gorzelnię i cukrownię. Podczas I wojny światowej, w czasie pożaru wieś spłonęła prawie całkowicie, zaś mieszkańcy w drugim roku wojny udali się na "bieżeństwo" i powracali do swoich zrujnowanych siedzib dopiero w latach 1918-1921. Likwidacji uległy także gorzelnia i cukrownia oraz zdewastowano ogród. Chociaż założenie zostało w okresie międzywojennym uporządkowane, to ponownie doznało zniszczeń w czasie II wojny światowej, kiedy to zniszczeniu uległy wszystkie zabudowania folwarku, będącego już własnością państwa. Według powszechnego spisu ludności z 1921 roku Ryboły były wsią liczącą 412 mieszkańców. Niemal wszyscy mieszkańcy miejscowości (w liczbie 410 osób) zadeklarowali wyznanie prawosławne, pozostałe dwie osoby zgłosiły wyznanie mojżeszowe. Wieś była jednolita etnicznie, gdyż wszyscy jej mieszkańcy podali narodowość białoruską. Obecnie wieś zamieszkuje ok. 440 osób, głównie mniejszość białoruska. We wsi występuje unikalna gwara podlaska, stanowiąca jeden z najdalej wysuniętych na północ i zachód dialektów języka ukraińskiego. Współcześnie jednak, w związku z intensywnymi trendami polonizacyjnymi, umiejętność posługiwania się nią ograniczyła się do starszego pokolenia. Wieś stanowi siedzibę prawosławnej parafii p.w. św.św. Kosmy i Damiana, którą oprócz Ryboł, tworzy jeszcze siedem okolicznych miejscowości. Natomiast wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Matki Bożej z Góry Karmel w Bielsku Podlaskim. Od 2009 roku we wsi funkcjonuje Muzeum Kultury Materialnej "Baćkauszczyna" ("Музей матэрыяльнай культуры “Бацькаўшчына"), założone z inicjatywy ks. Grzegorza Sosny (1939-2016), proboszcza miejscowej parafii prawosławnej. Odywają się tu też dożynki białoruskie, organizowane tradycyjnie we wrześniu.

Cerkiew p.w. św.św. Kosmy i Damiana w Rybołach jest główną świątynią parafii pod tym samym wezwaniem, należącej do dekanatu Bielsk Podlaski diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Według historyka i miejscowego proboszcza ks. Grzegorza Sosny (1939-2016), najstarsza świątynia prawosławna w Rybołach istniała już w średniowieczu. Z pewnością budynek powstał przed unią brzeską i początkowo nosił jedynie wezwanie Złożenia Szat Matki Bożej, z czasem przyjmując dodatkowo drugie wezwanie św.św. Kosmy i Damiana. Od XVII wieku cerkiew była ośrodkiem kultu ikony Matki Bożej (nazwanej następnie Rybołowską). Najstarsze opisy tej świątyni pochodzą z XVIII wieku, gdy była to już cerkiew unicka. Z uwagi na zły stan techniczny budowlę tę rozebrano w latach 1791-1793. Drugą cerkiew w Rybołach wzniesiono na potrzeby miejscowej parafii unickiej w latach 1792-1795 z inicjatywy jej proboszcza ks. Józefa Krassowskiego. Świątynia była budowlą drewnianą, jednokopułową, z ośmioma oknami, na podmurówce ceglanej i krytą dachówką z podrzutką wapienną. Wzniesiono ją na typowym dla ówczesnej podlaskiej architektury unickiej planie ośmioboku, oryginalnym rozwiązaniem natomiast było wzniesienie nad wejściem wysokiej wieży. Dzwonnica cerkiewna była budowlą wolno stojącą i znajdowała się w sąsiedztwie budynku. Wyposażenie cerkwi pochodziło ze starszej świątyni, do nowego obiektu sakralnego przeniesiono także uważaną za cudowną ikonę Matki Bożej zasłanianą drugą ikoną św.św. Kosmy i Damiana. Wizerunek ten pochodził z XVII wieku i nie jest możliwe ustalenie, w jakich okolicznościach znalazł się w cerkwi w Rybołach. W ówczesnej architekturze i wyposażeniu unickich cerkwi na Podlasiu bardzo silne były tendencje latynizacyjne. W 1822 roku proboszczem miejscowej parafii został ks. Lew Markiewicz (1787-1858). Duchowny ten początkowo był zwolennikiem latynizacji i umacniał w parafii unicką tożsamość. Na początku lat 30. XIX wieku zmienił jednak swoje stanowisko i stał się propagatorem usuwania z liturgii elementów pochodzenia łacińskiego, by ostatecznie doprowadzić parafię do przejścia do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Cerkiew w Rybołach była pierwszą świątynią unicką w regionie, do której w latach 30. XIX wieku wstawiono ikonostas. W tym samym roku, w cerkwi był już również stół ołtarzowy i stół ofiarny (żertwiennik). Ikony w ikonostasie napisał w 1837 roku Fiodor Michnow, który pracował również w cerkwiach w Puchłach, Rajsku, Fastach oraz Topilcu. W tym samym 1837 roku usunięto z cerkwi organy. Na początku lat 70. XIX wieku rada parafialna oraz proboszcz ks. Głowacki postanowili rozebrać XVIII-wieczną cerkiew i na jej miejscu wznieść świątynię murowaną. Plan cerkwi opracował Borysław Rudkowski, opierając się na dokumentacji identycznej cerkwi w Nowoberezowie. Robotami budowlanymi kierował Gordiej Aleksiejew, nadzór techniczny sprawował inż. Łoziński. Świątynię wzniesiono w latach 1873-1877, zaś drewno z rozebranej poprzedniej cerkwi wykorzystano do budowy cmentarnej cerkwi p.w. św. Jerzego. Nową murowaną cerkiew w Rybołach konsekrował w 1879 roku archimandryta Innocenty, przełożony monasteru Zwiastowania i św. Jana Teologa w Supraślu. W roku 1890 przeprowadzono remont całego obiektu, a w jego trakcie i w latach następnych miejscowi wierni fundowali różne elementy wyposażenia. W 1897 roku ikonę Matki Bożej ozdobiono srebrną koszulką i wstawiono do kiotu. Dalsze elementy wyposażenia trafiły do świątyni po 1910 roku. Większość tych przedmiotów, wywieziona z cerkwi w 1915 roku w związku z "bieżeństwem", zaginęła. Utensylia, które postanowiono ukryć na miejscu, zakopano na miejscowym cmentarzu prawosławnym oraz na działce cerkiewnej. Odnaleziono je w 1923 roku, jednak nie wszystkie nadawały się do dalszego użytkowania. Po I wojnie światowej i powrocie prawosławnej ludności na Podlasie świątynię otwarto ponownie, a w 1924 roku przeprowadzono jej kapitalny remont. Uzupełnianie wyposażenia cerkiewnego miało miejsce na przełomie lat 20. i 30. XX wieku. W czasie II wojny światowej cerkiew nie poniosła większych strat. Pozostawała czynna, a parafianie mogli przeprowadzać konieczne bieżące remonty. W 1950 roku parafianie ufundowali dla świątyni nowy dzwon. Nadal używane są również cztery mniejsze, XIX-wieczne dzwony. Wyposażenie świątyni było wzbogacane również w kolejnych dziesięcioleciach. W 1991 roku pozłocono ikonostas, zaś w 1997 roku przemalowano całą budowlę. W 1979 roku ikona Matki Bożej została poddana zabiegom konserwatorskim, a w 1999 roku zabiegom takim poddano także ikonę św.św. Kosmy i Damiana. W cerkwi p.w. św.św. Kosmy i Damiana znajduje się trzyrzędowy ikonostas z usytuowaną między drugim a trzecim rzędem kopią Poczajowskiej Ikony Matki Bożej. Przed nim w kiotach wystawione są ikony - patronalna oraz XVII-wieczna Rybołowska Ikona Matki Bożej, odrestaurowana w 1980 roku. Kolejne wizerunki świętych zawieszone są na ścianach świątyni. Freski w cerkwi wykonał w latach 1944-1946 białostocki malarz Włodzimierz Wasilewicz (1909-1967). 

Cerkiew p.w. św. Jerzego to świątynia cmentarna, należąca do parafii św.św. Kosmy i Damiana w Rybołach. Decyzja o wzniesieniu cerkwi cmentarnej, pomocniczej względem świątyni parafialnej, zapadła w latach 70. XIX wieku. Materiał na jej budowę pozyskano z rozbiórki starszych cerkwi w Rybołach i Kożanach, co miało miejsce w 1873 roku. Projekt obiektu wykonał inż. Łoziński, zaś ukończoną w 1874 roku budowę nadzorował Gordiej Aleksiejew. Już w 1893 roku cerkiew cmentarna była remontowana, zaś w 1909 roku została odmalowana. W 1929 roku przeprowadzono wymianę dachu. Generalnego remontu obiekt wymagał po II wojnie światowej, kiedy poważnie ucierpiał w czasie walk niemiecko-sowieckich w końcu czerwca 1941 roku. Renowacja cerkwi miała miejsce w latach 60. XX wieku i ponownie w latach 90. XX stulecia. Cerkiew p.w. św. Jerzego założona jest na planie krzyża z nieco dłuższymi ramionami wschodnim i zachodnim. Ramiona krzyża nakryte są dwoma dachami dwuspadowymi o krzyżujących się kalenicach. Na skrzyżowaniu ramion krzyża osadzono ośmioboczny bęben zwieńczony cebulastą kopułą. Smukłe otwory okienne zamknięte półkoliście nadają bryle świątyni dynamiki. 

achernar51swiat
Obrazek użytkownika achernar51swiat
Offline
Ostatnio: 8 godzin 30 minut temu
Rejestracja: 01 cze 2020

Krynoczka

Krynoczka to uroczysko w pobliżu Hajnówki, na którym wznosi się znana prawosławna świątynia-sanktuarium. W drodze na Krynoczkę warto wstąpić do rzymskokatolickiego kościoła p.w. p.w. św.św. Cyryla i Metodego w Hajnówce. Jest on świątynią parafialną. Parafia, wydzielona z części parafii p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego i św. Stanisława Biskupa Męczennika, została erygowana w 1995 roku przez biskupa drohiczyńskiego Antoniego Pacyfika Dydycza. Pierwszym proboszczem został ks. kanonik Zygmunt Bronicki. Funkcję tymczasowego kościoła parafialnego w latach 1995-2008 pełniła kaplica cmentarna, zbudowana w 1941 roku przez ks. Józefa Moniuszko (1887-1958) i rozbudowana w 1995 roku. W 1997 roku parafia otrzymała od Urzędu Miasta Hajnówka część placu po byłym szpitalu, z przeznaczeniem pod przyszły kościół i budynki parafialne. Świątynia w stylu neobarokowym została wzniesiona w latach 1999-2008 wg projektu Michała Bałasza z Białegostoku. Kamień węgielny, pochodzący z Bazyliki Grobu Pańskiego w Jerozolimie, poświęcił Ojciec Święty Jana Paweł II (1920-2005) podczas wizyty apostolskiej w Drohiczynie w 1999 roku. Kierownikiem budowy był inż. Roman Żero z Bielska Podlaskiego, a głównymi budowniczymi - Bogdan i Piotr Zabłoccy z Rudki. Wystrój wnętrza przygotował Stanisław Żywolewski (1942-2021) z Hajnówki. Od frontu po obu stronach głównego wejścia stoją dwie wysokie wieże z tarasem widokowym między nimi. Natomiast w jej wnętrzu podziwiać można unikatowe żyrandole, kinkiety i świeczniki z poroży jelenia wykonane przez Pawła Kordeckiego i Henryka Borowego. Główny ołtarz poświęcony jest tajemnicy fatimskiej. Boczne ołtarze, stacje Drogi Krzyżowej, konfesjonały wyrzeźbione w drewnie wykonał Stanisław Żywolewski. Na ścianach można podziwiać obrazy autorstwa Henryka Kuradczyka (1951-2013), Zbigniewa Budzyńskiego, a także ikony napisane przez Halinę Kabac. Niestety, nie mam zdjęć wnętrza, gdyż w tym czasie, gdy byliśmy w kościele odbywała się tam msza.

Na terenie przy kościele p.w. św.św. Cyryla i Metodego w Hajnówce.

Cerkiew p.w. Świętych Braci Machabeuszy to świątynia-sanktuarium na uroczysku Krynoczka koło Hajnówki. Należy do parafii Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy w Dubinach, w dekanacie Hajnówka diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Świątynię na Krynoczce zbudowano w 1846 roku w pobliżu otoczonego kultem źródełka, znajdującego się w Puszczy Białowieskiej, ok. 3 km na wschód od Hajnówki. Cerkiew jest budowlą drewnianą o konstrukcji zrębowej, orientowaną, jednonawową. Od frontu znjduje się obszerny, zadaszony ganek. Prezbiterium jest mniejsze od nawy, zamknięte prostokątnie, z boczną zakrystią. Dachy są blaszane. Nad nawą umieszczone są dwie wieżyczki (wyższa od frontu), zwieńczone baniastymi hełmami. Po 1989 roku dobudowano od frontu przedsionek. Krynoczka (krynica, źródło), znana była dawniej jako uroczysko Miednoje, od nazwy przepływającego nieopodal strumyka. Według legendy, kult świętego źródła w uroczysku Miednoje znany był już w XIII wieku i związany był z istnieniem w tym miejscu niewielkiego monasteru, założonego przez mnichów uciekających przed najazdem tatarskim. Inna legenda mówi o cudownym objawieniu się ikony Matki Bożej na pobliskim drzewie. Udokumentowany w XIX wieku kult źródełka miał charakter jedynie lokalny, zaś święte liturgie w miejscowej kaplicy odbywały się tylko w dniu wspomnienia Braci Machabeuszy oraz w święto Podwyższenia Krzyża Pańskiego. Od 1894 roku trzecim dniem uroczystości liturgicznych stał się drugi dzień Świętej Trójcy. Krynoczka znana była także mnichom z monasteru Świętego Ducha w Wilnie, którzy pielgrzymując do monasteru w Wirowie i do klasztoru w Leśnej zatrzymywali się w tym miejscu na modlitwę razem z tutejszymi mieszkańcami.  

Krzyż koło cerkwi p.w. Świętych Braci Machabeuszy na Krynoczce, upamiętniający 1000-lecie chrztu Rusi.

W pobliżu cerkwi na Krynoczce.

Świątynia jest celem wielu prawosławnych pielgrzymek. Przy studzience (znajdującej się obecnie pod wiatą) zbudowano w 1848 roku z ofiar miejscowych wiernych niewielką drewnianą kaplicę. Pielgrzymi odwiedzający Krynoczkę tradycyjnie przecierają chusteczką zwilżoną w jej wodzie chore miejsce, po czym pozostawiają ją na ogrodzeniu z tyłu za studzienką, w ten sposób symbolicznie pozbywając się choroby. 

Wiata nad świętym źródełkiem i stojąca obok niej kapliczka.

papuas
Obrazek użytkownika papuas
Online
Ostatnio: 13 minut 57 sekund temu
Rejestracja: 22 maj 2021

no piękne, klimatyczne, jesienne fotki zwłaszcza z Białowieży - okienka w kolorowych listkach, okiennice, rzeźbione ozdobniki    cudo  a pogoda jak widać dopisała

papuas

achernar51swiat
Obrazek użytkownika achernar51swiat
Offline
Ostatnio: 8 godzin 30 minut temu
Rejestracja: 01 cze 2020

Piea :

urocze te podlaskie cerkiewki Heart, zwłaszcza te wiejskie, malutkie, drewniane; te mają najwięcej "duszy" Air kiss ; śliczne są, niezwykle klimatyczne.... wiele z nich poznaję, bo byłam osobiście, ale niektóre są mi zupełnie obce! 

Szkoda tylko, że najczęściej można je oglądać tylko z zewnątrz. Z reguły są bowiem otwierane tylko na czas nabożeństw. Pozdrawiam. Biggrin

Nel
Obrazek użytkownika Nel
Online
Ostatnio: 1 godzina 15 minut temu
admin
Rejestracja: 04 wrz 2013

Przepiękne te stare, kolorowe cerkwie. Faktycznie , szkoda że tak ciężko zajrzec do ich środka.Miałeś farta ,że ci się udało.

No trip no life

Asia-A
Obrazek użytkownika Asia-A
Online
Ostatnio: 35 minut 26 sekund temu
Rejestracja: 01 wrz 2015

Tak jak napisała Nel - zupełnie inny świat.

Bye Zobacz mnie na Facebooku Relaks na drutach! Yes 3

achernar51swiat
Obrazek użytkownika achernar51swiat
Offline
Ostatnio: 8 godzin 30 minut temu
Rejestracja: 01 cze 2020

papuas :

no piękne, klimatyczne, jesienne fotki zwłaszcza z Białowieży - okienka w kolorowych listkach, okiennice, rzeźbione ozdobniki    cudo  a pogoda jak widać dopisała

Tak, tym razem pogodę mieliśmy wymarzoną. Dwa lata temu też byliśmy tam w październiku, ale trafiliśmy tylko na jeden słoneczny dzień, a większość dni serwowała nam deszcz lub mżawkę...

Strony

Wyszukaj w trip4cheap